İstanbul Nefes Alamıyor! Hava Kirliliği Geçen Yıla Göre Yüzde 23 Arttı
Megakent İstanbul’un kronik sorunları arasına bir yenisi daha ekleniyor: Hava kirliliği. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından yapılan son bilimsel çalışma, kentteki hava kalitesinin alarm verdiğini gözler önüne serdi. Araştırma sonuçlarına göre, İstanbul’da nisan ayındaki hava kirliliği bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 23 oranında artış gösterdi.
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros liderliğinde yürütülen çalışmada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İBB’nin hava kalitesi ölçüm istasyonlarından alınan partikül madde (PM10) verileri masaya yatırıldı.
Kritik Sınır Aşılıyordu: Rakamlar Ne Diyor?
Hava kalitesinde insan sağlığı için günlük güvenli sınır değerin metreküp başına 50 mikrogramın altında olması arzu ediliyor. Ancak İstanbul’daki genel gidişat bu sınırın zorlandığını gösteriyor.
-
2025 Nisan Ayı Ortalaması: 27,7 mikrogram / metreküp
-
2026 Nisan Ayı Ortalaması: 34,1 mikrogram / metreküp
Genel ortalama yükselirken, incelenen istasyonların büyük bir kısmında kirliliğin tırmanışa geçtiği görüldü. Kentteki 6 istasyonda hava kirliliği oranı azalırken, 19 istasyonda değerlerin yükselmesi dikkat çekti. Üstelik 37 istasyondan 4 tanesinde değerler, sağlık sınırı olan 50 mikrogramın üzerine çıktı.
İstanbul’un Havası En Kirli ve En Temiz İlçeleri
Raporda öne çıkan en çarpıcı detaylar, ilçeler arasındaki uçurumu gösteriyor. İstanbul’un bazı bölgeleri sanayi ve yoğun nüfus nedeniyle nefes alamaz hale gelirken, sahil ve yeşil alanlara yakın bölgeler nispeten daha temiz kaldı.
Kirliliğin Zirve Yaptığı İstasyonlar (Metreküp başına mikrogram)
-
Kağıthane: 63,76 (İstanbul’un havası en kirli noktası)
-
Tuzla: 54,13
-
Sultangazi 2: 53,43
Havası En Temiz Noktalar (Metreküp başına mikrogram)
-
Kumköy: 17,14 (İstanbul’un en temiz havası)
-
Büyükada: 18,34
-
Alibeyköy: 19,42
En Fazla Artış ve Azalış Gösteren Yerler
Geçen yılın nisan ayına oranla kirlilik oranının adeta patlama yaptığı yerler yüzde 139 artışla Sarıyer ve yüzde 138 artışla Arnavutköy oldu. Buna karşın, hava kalitesini iyileştirmeyi başaran istasyonların başında yüzde 26 azalışla Kartal, yüzde 18 ile Esenler ve yüzde 6 ile Sultangazi 1 yer aldı.
İstanbul’un Havasını Ne Kirletiyor?
Prof. Dr. Hüseyin Toros, kirlilikteki bu tehlikeli tırmanışın arkasındaki ana aktörleri şu şekilde sıralıyor:
-
Trafik ve Dur-Kalk Yoğunluğu: İstanbul’da trafiğe kayıtlı araç sayısı 6 milyonu aşmış durumda. Trafikteki yoğun dur-kalk süreçleri, araçların daha fazla yakıt tüketmesine ve çevreye daha fazla kirletici emisyon salmasına neden oluyor.
-
Sanayi Tesisleri: Kent çeperindeki sanayi faaliyetleri havaya salınan partikül miktarını doğrudan artırıyor.
-
Isınma Yöntemleri: Bazı bölgelerde halen kömür ve soba kullanımının devam etmesi yerel kirliliği tetikliyor.
Çözüm İçin Ne Yapılmalı?
Uzmanlara göre hava kalitesini artırmanın en pratik ve etkili yolu toplu taşıma kullanım payını artırmak. Bireysel araç kullanımı yerine toplu taşımaya yönelmek, şehre salınan egzoz gazını ciddi oranda azaltacaktır. Bir diğer hayati adım ise yeşil alanların artırılması; çünkü ağaçlar havadaki hem zararlı gazları hem de mikroskobik parçacıkları bir filtre gibi tutarak şehre nefes aldırıyor.
