Sessizliğe Gömülen Topraklar: Türkiye’de Kırsal Nüfus Alarm Veriyor
Türkiye’nin demografik yapısı, geçtiğimiz yüzyılın ortalarından bu yana süregelen büyük göç dalgalarıyla şekillenmeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) son açıkladığı 2025 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçları, kırsal yaşamın artık bir “azınlık” hikayesine dönüştüğünü bir kez daha tescilledi.
Köyler Boşalıyor, Şehirler Şişiyor
Verilere göre, Türkiye nüfusunun tam %93,6’sı artık il ve ilçe merkezlerinde ikamet ediyor. Geriye kalan ve “kırsal” olarak adlandırılan belde ve köylerde yaşayanların oranı ise %6,4’e kadar gerilemiş durumda. Bu tablo, sadece istatistiksel bir veri değil; aynı zamanda tarım, hayvancılık ve geleneksel köy kültürünün geleceği için de ciddi bir soru işareti taşıyor.
Ülke genelinde 5 milyon 536 bin 693 kişi köylerde yaşamını sürdürürken, 70 köyde nüfusun tek haneli rakamlara düşmüş olması durumun vahametini gözler önüne seriyor. Hatta veriler, Türkiye’nin 3 köyünde sadece 1’er kişinin yaşadığını gösteriyor.
Kırsalın En Kalabalık ve En Issız Yerleri
Kırsal nüfusun dağılımı iller bazında incelendiğinde ilginç bir tezat ortaya çıkıyor. Köy ve beldelerde yaşayan nüfusun en yüksek olduğu il, 284 bin 162 kişi ile Afyonkarahisar oldu. Buna karşılık, kırsalın en sessizleştiği il ise sadece 28 bin 45 kişi ile Tunceli olarak kayıtlara geçti.
Metropollerde ise durum çok daha uç noktalarda. İstanbul’da kırsal yerleşim oranı %1’in bile altına inmiş durumda. Türkiye’nin en kalabalık ilçesi olan Esenyurt’un nüfusunun 57 ili geride bırakması, kentsel yoğunlaşmanın boyutlarını özetliyor.
Yaşlanan Bir Kırsal ve Gelecek Kaygısı
Kırsaldaki azalışın ardındaki en büyük risklerden biri de yaş ortalaması. Köylerde kalan 5,5 milyonluk nüfusun yaklaşık 1,2 milyonu 65 yaş ve üzeri bireylerden oluşuyor. Gençlerin iş imkanları, eğitim ve sosyal yaşam beklentileriyle şehirleri tercih etmesi, köylerin üretim kapasitesini ve sosyal dokusunu zayıflatıyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Köy nüfusundaki bu erime sadece yerleşim yeri tercihi değil; aynı zamanda gıda güvenliği ve hayat pahalılığıyla da doğrudan ilintili. Kırsal kalkınma projeleri ve tersine göçü teşvik eden destekler hayata geçirilse de rakamlar, kentsel cazibenin halen çok daha baskın olduğunu gösteriyor.
Türkiye’nin köyleri sessizliğe bürünürken, önümüzdeki yıllarda bu demografik kaymanın ekonomik ve sosyolojik etkilerini çok daha derinden hissedeceğiz gibi görünüyor.
