Çocuk Adalet Sisteminde Dev Reform: 15-18 Yaş Grubuna Müebbet Hapis Cezası Geliyor
Türkiye’de çocuk adalet sistemi ve toplumsal güvenlik dengelerini kökten değiştirecek tarihi bir kanun teklifi TBMM Başkanlığına sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta tarafından açıklanan Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, suça karışan çocuklara yönelik cezai yaptırımları ve rehabilitasyon süreçlerini yeniden şekillendiriyor.
18 maddeden oluşan yeni yasa teklifinin en dikkat çekici maddesi ise belirli koşullar altında 15-18 yaş grubundaki çocuklara yaş indirimi uygulanmaksızın müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmesinin önünü açması oldu.
Yaş İndirimi Hangi Durumlarda Kaldırılacak?
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 31’inci maddesinde yapılması planlanan değişiklikle birlikte, hakimin takdir yetkisi genişletiliyor. Tasarıya göre; kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklara, aşağıdaki kriterlerin varlığı halinde ceza indirimi uygulanmayabilecek:
-
Kasta dayalı kusurun ağırlığı,
-
Suçun işleniş şekli, güdülen amaç ve saik,
-
Çocuğun daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası almış olması.
Bu kriterlerin karşılanması durumunda hakim takdiriyle müebbet hapis cezası uygulanabilecek. Benzer bir esneklik, daha sınırlı oranlarda olmak üzere 12-15 yaş grubu çocuklar için de geçerli olacak.
Ailelerin Sorumluluğu Artıyor: Ebeveynlere de Ceza Yolu
Yeni yasal düzenleme sadece suçu işleyen çocuğu değil, çocuğun gelişiminden ve denetiminden sorumlu olan aileyi de hedef alıyor.
Önemli Detay: “Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali” suçu kapsamında, ebeveynlerin ihmali nedeniyle çocuk kasten öldürme veya ağırlaştırılmış yaralama suçu işlerse, anne ve babaya verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılacak.
Bu hamle ile suça sürüklenmede ebeveyn denetiminin en üst düzeye çıkarılması amaçlanıyor.
Cezaların İnfazında Yeni Dönem: 1 Gün Artık 1 Gün
Mevcut sistemde çocuk hükümlülerin lehine uygulanan bazı infaz kolaylıklarında da geri adım atılıyor. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma suçlarında; çocuğun 15 yaşını doldurana kadar cezaevinde geçirdiği 1 günün 2 gün sayılması uygulamasına son verilecek. Artık infaz hesaplamalarında 1 gün, 1 gün olarak dikkate alınacak.
Ayrıca silah güvenliğine yönelik de sert tedbirler geliyor. Ateşli silahını özensiz saklayarak çocuğun eline geçmesine neden olan kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Kesici ve delici aletlerin çocuklara satışı ise tamamen yasaklanarak idari yaptırıma bağlanıyor.
Semantik Terminoloji Değişikliği: “Suça Sürüklenen” Değil “Adli Süreçteki” Çocuk
Yeni yasa teklifi cezaları ağırlaştırırken, çocuk hakları odaklı modern pedagojik yaklaşımları da sisteme entegre ediyor. Bu kapsamda mevzuattaki semantik yapı tamamen değişiyor:
-
Masumiyet Karinesi: “Suça sürüklenen çocuk” ibaresi yerine, çocuk odaklı bir yaklaşımı temsil eden “adli süreçteki çocuk” ifadesi getiriliyor.
-
Yönlendirme Tedbirleri: Cezai sorumluluğu olmayan çocuklar için barınma ve sağlık tedbirlerinin yanına; dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane kullanımı, çevreye saygı ve temizlik ile bağımlılıkla mücadele gibi yeni rehabilitasyon modelleri ekleniyor.
Meclis Tatile Girmeden Yasalaşması Bekleniyor
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, benzer ceza pratiklerinin İngiltere, Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkelerinde de uygulandığını belirtti. TBMM’nin temmuz ayı sonundaki tatil sürecinden önce teklifin görüşülerek yasalaştırılması hedefleniyor.
