Bugün gökyüzünün en büyüleyici ve biraz da sihirli hikayelerinden biriyle karşınızdayım. Evreni hep kusursuz bir saat mekanizması gibi düşünmeye meyilliyizdir, değil mi? Her şeyin düzenli, tıkır tıkır işlediği bir kozmos… Ancak evren bazen kuralları esnetmeyi ve bizi şaşırtmayı çok sever!
Bugün birlikte inceleyeceğimiz olay tam da böyle bir kozmik sürpriz: Gözden kaybolan ama aslında hiçbir yere gitmeyen “wobbly” (yalpalayan) bir ötegezegen! Hazırsanız, 1.000 ışık yılı öteye doğru minik bir uzay yolculuğuna çıkalım.
Kozmik Bir Sihirbazlık Gösterisi: TOI-2535 b Nereye Kayboldu?
Her şey NASA’nın keskin gözlü uzay avcısı TESS teleskobunun Nisan 2019’da TOI-2535 b adı verilen devasa bir “Sıcak Jüpiter” türü ötegezegeni keşfetmesiyle başladı. Dünya’dan yaklaşık 1.000 ışık yılı uzaklıkta yer alan bu gezegen, devasa boyutuna rağmen kendi yıldızının etrafındaki turunu inanılmaz bir hızla—sadece 8,25 günde—tamamlıyor! (Karşılaştırma yapmanız gerekirse, Güneş’e en yakın gezegen olan Merkür bile tam 88 günde döner.)
Ancak araştırmacılar önümüzdeki 7 yıl boyunca TESS verilerini incelediklerinde tuhaf bir detay fark ettiler: Bu sıcak Jüpiter’in yıldızının önünden geçişleri (transits) hiç de öyle dakik bir tren tarifesi gibi düzenli değildi. Bazen tahmin edilenden 6 saat erken, bazen de saatler geç kalıyordu. Zamanla bu geçişler giderek sığlaşırken ve kısalırken, Mart ayında TESS sistemi taradığında ortada hiçbir şey yoktu—gezegen adeta buhar olup uçmuştu!
Panik Yok, Fizik Var: İşin Sırrı Komşuda!
Gökbilimciler hemen endişeye kapılmadı tabii ki. UCLA’dan gökbilimci Samuel Yee ve ekibinin yaptığı çalışmalar, bu durumun ardındaki büyüleyici mekanizmayı gözler önüne serdi. Meğer bizim yalnız sandığımız bu sıcak Jüpiter’in yanında, inanılmaz derecede yakın ve eğik yörüngeye sahip bir başka gaz devi komşu daha varmış!
Bu iki dev gezegenin birbirine uyguladığı devasa kütleçekim kuvveti, tıpkı hızla dönen iki topaç gibi birbirlerinin yörüngelerini yalpalamaya zorluyor. UCLA astrofizikçisi Erik Petigura, durumu daha da anlaşılır kılmak için bize harika bir örnek veriyor: Eğer Ay’ın Dünya etrafındaki yörüngesi, Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesiyle yüzde yüz kusursuz bir şekilde hizalanmış olsaydı, her ay düzenli olarak bir güneş tutulması görürdük. Ancak eğimler ve yörünge dansları her şeyi değiştirir!
İşte bu güçlü etkileşim yüzünden TOI-2535 b’nin yörüngesi o kadar hızlı eğildi ki, gezegen tam biz izlerken Dünya’nın bakış açısından çıkıp saklandığı bir konuma kaydı.

Sırada Ne Var?
Bilim insanları bu muazzam anı yakaladıkları için inanılmaz şanslılar! Hesaplamalara göre bu gezegenin yıldızının önünden bir sonraki geçişini görmek için 30 ila 50 yıl beklememiz gerekecek. Ancak endişelenmeyin; o gizemli komşu gezegen yıldızın arkasından kafasını uzatır uzatmaz onu yakalayacağız!
Evrenin bu harika sürprizleri her gün içimizi ısıtıyor, değil mi? Gökyüzüne bakmayı ve merak etmeyi asla bırakmayın! ✨