Antalya’da Küresel Diplomasi Merkezi: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın COP31 Zirvesi Temasları
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya EXPO alanında ağırlanan dünya liderleri, iklim gündeminin yanı sıra küresel krizlerin çözümüne odaklandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 10-12 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirdiği ikili görüşmelerle Türkiye’nin arabuluculuk rolünü, enerji işbirliklerini ve bölgesel kalkınma vizyonunu masaya yatırdı.
COP31 Zirvesi’nde Öne Çıkan Temel Başlıklar Nelerdir?
Zirve boyunca yürütülen yoğun diplomasi trafiği üç ana eksende şekillendi: bölgesel barış ve arabuluculuk, stratejik enerji ve ticaret anlaşmaları ile küresel ulaştırma koridorları. Türkiye, sadece iklim müzakerelerinin uygulama aşamasına geçişine öncülük etmekle kalmadı, aynı zamanda Orta Doğu’dan Kafkaslar’a, Afrika’dan Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada istikrar arayışlarının merkezi haline geldi.
Küresel Krizler ve Barış Diplomasisi: İran-ABD Gerilimi ve Ukrayna
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın temaslarında çatışmaların sona erdirilmesi ve diyalog kanallarının açık tutulması en kritik gündem maddesiydi.
-
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres: 10 Kasım’daki ilk görüşmede İran-ABD arasındaki gerilimin düşürülmesi için bölge ülkeleriyle yürütülen diplomatik çabalar değerlendirildi. Ayrıca Ukrayna-Rusya Savaşı’nda yeni bir diyalog sürecine Türkiye’nin destek vermeye hazır olduğu belirtilirken; Gazze, Kıbrıs ve Libya’daki son gelişmeler ele alındı.
-
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan: Zirvenin son günü olan 12 Kasım’da gerçekleşen görüşmede Erdoğan, İran-ABD arasındaki çatışmaların bir an önce durması ve vakit kaybedilmeden müzakere masasının kurulması gerektiğini vurguladı.
-
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif: İki ülke arasındaki dayanışmayı güçlendiren Mekke Savunma İttifakı vurgulanırken, İran’daki çatışmalı sürecin sonlandırılması ve bölgesel sorunların barışçıl çözümü için ortak hareket etme kararı teyit edildi.
Komşu Coğrafyada Normalleşme ve Stratejik Projeler
Türkiye’nin sınır komşuları ve yakın havzasıyla yürüttüğü görüşmelerde, güvenlik ve ekonomik entegrasyon ön plana çıktı.
-
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan: Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde atılan sembolik ama önemli adımlar değerlendirildi; Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecine Türkiye’nin tam desteği yinelendi.
-
Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi: Doğu-Batı ticaretinde yeni bir güzergah oluşturacak Kalkınma Yolu Projesi‘ndeki ilerlemeler ve iki ülkenin ortak menfaatine olan “Terörsüz Bölge” hedefi ele alındı.
-
Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelashvili: Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan üçlü işbirliği mekanizmalarının enerji, ulaştırma ve savunma sanayisi alanlarında en verimli şekilde kullanılması kararlaştırıldı.

Enerji Anlaşmaları ve Küresel Ticaret Koridorları
Zirve, ikili ticaret hacimlerini artıracak somut adımlara ve küresel lojistik ağlarının entegrasyonuna da sahne oldu.
| Ülke / Lider | Görüşmenin Ana Gündemi ve Somut Çıktılar |
|---|---|
| Suudi Arabistan (Enerji Bakanı Abdulaziz bin Salman Al Saud) | Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar’ın katılımıyla Elektrik Projelerinde İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı imzalandı. |
| Çin (Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng) | Orta Koridor, Kuşak ve Yol Girişimi ile Kalkınma Yolu Projesi‘nin uyumlu hale getirilmesi ve ortak yatırım fırsatları görüşüldü. |
| Türkmenistan (Gurbangulu Berdimuhammedov) | Enerji ve savunma işbirliğinin yanı sıra Türkmenistan’ın Türk Devletleri Teşkilatı Aile Meclislerine tam üyelik temennisi paylaşıldı. |
| Brezilya (Devlet Başkanı Lula da Silva) | Yeniden seçilmesinin ardından ilk yüz yüze görüşmesini yapan Silva ile COP30’dan COP31’e devralınan iklim müzakerelerinin uygulama süreci konuşuldu. |
| Avustralya & Bosna Hersek | Avustralya Başbakanı Albanese ile ticaret potansiyeli; Bosna Hersek Konseyi üyeleri Becirovic ve Komsic ile ülkenin toprak bütünlüğü ve anayasal düzenine destek ele alındı. |

Afrika ve Asya Açılımı: Kalkınma ve İstikrar Desteği
Cumhurbaşkanı Erdoğan, küresel güney ülkeleriyle ilişkileri derinleştiren kapsamlı bir diplomasi trafiği de yürüttü. Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed‘i COP32 ev sahipliği dolayısıyla tebrik eden Erdoğan, bölgesel istikrar vurgusu yaptı. Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan ile görüşmede *”Sudan Barış Girişimi”*ne destek teyit edilirken; Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile savunma ve enerji ortaklığı masaya yatırıldı.
Kıta genelindeki ticaret ve yatırım ağını genişletmek amacıyla Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tshisekedi, Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nguesso ve Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan ile “kazan-kazan” temelinde işbirliği mesajları verildi. Libya Başbakanı Dibeybe ile yapılan görüşmede ise Libyalıların sahiplenmediği hiçbir girişimin sahada karşılık bulamayacağının altı çizildi. Asya hattında ise Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman ile savunma sanayisi işbirliği ve Cox’s Bazar’daki insani durumun uluslararası gündemde tutulması konuları değerlendirildi.