Pay Piyasasında Zaman Kısalıyor

Pay Piyasasında Zaman Kısalıyor

Pay piyasasında alım satım sonrası işlemler T+1 süresine çekilecek

T+1 Süreci Nedir?

T+1 süreci; menkul kıymet işlemlerinde, alım veya satımın yapıldığı günün (T) ardından bir iş günü sonra (T+1) takasın tamamlanmasını ifade eder. Mevcut durumda bu süreç T+2 olarak çalışmaktadır.

Takas Süreci Karşılaştırması (T+1 vs T+2)

Neden Böyle Bir Değişiklik Oluyor?

Bu değişimin temel amacı; karşı taraf riskini azaltmak ve nakdin piyasada daha hızlı dönmesini sağlamaktır. Küresel finans piyasaları, teknolojinin gelişimi ve risk yönetiminin öncelik kazanmasıyla birlikte daha hızlı bir operasyonel yapıya evriliyor. ABD borsalarının Mayıs 2024 itibarıyla takas döngüsünü T+1’e (İşlem + 1 Gün) kısaltması ve AB piyasalarının (Planlanan geçiş tarihi ekim 2027) hazırlık çalışmaları Borsa İstanbul’u rekabet gücünü koruması için aksiyon almaya itmiştir.

Geçiş Takvimi: 2026 Kritik Yıl

Borsa İstanbul, bu büyük operasyonel değişimi aceleye getirmemek adına üyelerine (yatırım kuruluşları) geniş bir hazırlık süresi tanımıştır. Belirlenen resmi yol haritası şöyledir:
• 5 Ocak 2026: Teknik altyapının hazır olması ve “Uçtan Uca Testlerin” başlaması.
• 31 Aralık 2026: Tüm analiz, geliştirme ve test süreçlerinin tamamlanması hedeflenen tarih.
Bu takvim, T+1 uygulamasının fiili olarak hayata geçmesinin 2026 sonu veya 2027 başı gibi planlandığını göstermektedir.

Öz Sermaye Hallerinde Önemli Değişiklik Var

Yatırımcıların en çok merak ettiği konu, bedelli/bedelsiz sermaye artırımları ve temettü süreçlerinin nasıl etkileneceğidir. T+1, sadece paranın hesaba geçmesi değil, “hak sahipliği” takviminin de sıkışması anlamına gelir.
Buradaki en büyük teknik değişiklik, Ex-Date (Hak sahipliği sınırı) ile Record Date (Kayıt tarihi) arasındaki gün farkının ortadan kalkmasıdır.

YENİ KURAL: Ex-Date = Record Date

Eğer bir şirket salı günü temettü veya bedelsiz hak sahibi olma tarihini belirlerse (Ex-Date: Salı), hisseyi pazartesi günü portföyünüzde bulundurmanız gerekir. Pazartesi alınan hissenin takası salı günü (T+1) gerçekleşeceği için, salı gün sonu MKK kayıtlarına bakıldığında isminiz “Pay Sahibi” olarak görünür.
MKS (Merkezi Kayıt Sistemi) uygulamasında işlemler takas tarihine göre geri dönülemez şekilde gerçekleşir. Hak sahipliği yatırım kuruluşlarının kendi sistemlerindeki alım satım günü baz alınarak ayrıca kontrol edilmelidir. T+1 sürecinde gerçekleşmeyen işlemler ayrı bir kontrol sürecine girerek yatırımcıların hakları hesaplanıp nakit ödeme ve menkul kıymet dağıtımlarının yapılması gerekmektedir.

Şirketler Kamuyu Aydınlatma Platformundaki (KAP) duyurularını bu çerçevede gözden geçirmeleri, iş süreçlerini yeniden düzenlemeleri ve kontrol listeleri oluşturmaları gerekmektedir.
Öz sermaye hallerindeki değişiklikler hisselerin fiyatlarıyla direk ilgili olacağından yatırımcılar bu konuda bilgilendirilmelidir.

Operasyonel Etkiler

• Aracı kurumların, teminat açığını kapatmak veya işlemleri sonuçlandırmak için tanıdığı süre kısalacaktır.
• Bu nedenle, özellikle kredili işlemler veya gün içi alım-satım yapan yatırımcıların fonlarını ve limitlerini çok daha dikkatli yönetmesi gerekecektir.
• Operasyonel hataları düzeltme süresi kısalacağı için, alım/satım emirlerinde ve rüçhan hakkı kullanımlarında zamanlama her zamankinden daha önemli olacaktır.

Başarı İçin İpuçları (Yatırım Kuruluşları)

• İç sistemlere ait geliştirmeler zamanında yapılmalı,
• Testlerde tüm senaryolar denenmeli ve piyasa testlerine mutlaka katılım sağlanmalı,
• Yatırımcı bilgilendirmeleri zamanında yapılmalı,
• 1 günlük konfor alanı kalmayacağı için hem işlem hem mutabakat hem de onaylama süreçleri gözden geçirilmeli,
• Manuel yapılan işlemlerin otomatik süreçlere dönüştürme işlemlerine hız verilmeli,
• Borsa, Takasbank ve MKK gibi finansal alt yapı kuruluşlarıyla ve işlem yaptıkları bankalarla potansiyel API entegrasyonları tamamlanmalı,
• Gün sonu işlemleri tekrar gözden geçirilip çakışan süreçler ile bitiş zamanları değerlendirilmeli,
• Yabancı saklama ve portföy saklama şirketleri ile gün sonları yapılacak mutabakat işlemlerine ait kontrol listesi hazırlanmalı, kurumlar arası ön eşleştirme (pre-matching) işlemlerine zaman ayrılmalı,
• Mesai sonrası işlemler değerlendirilmeli, mesai planlaması yapılmalı,
• Forex işlemi yapan yatırımcılarla (özellikle yabancı) süreçler tekrar gözden geçirilmeli,
• Fonların içinde bulunan pay senetlerinin fona etkisi değerlendirilmeli ve süreçler tekrar düzenlenmeli,
• Temerrüt oranlarının azaltılması için kredili işlemlere ait süreçler optimize edilmeli.

Sonuç

2026 yılı, Türkiye sermaye piyasaları için bir “test ve uyum” yılı olacak, geçiş sonrası yatırımcılar için nakde ulaşım hızlanırken, piyasa profesyonelleri için operasyonel disiplin artacaktır. Yatırımcıların, özellikle sermaye artırımı dönemlerinde aracı kurumlarından gelen “son işlem saati” uyarılarına her zamankinden daha fazla dikkat etmesi gerekecektir.