Cari Açıkta Keskin Viraj: İkinci Çeyrekte %50 İyileşme Ne Anlama Geliyor?
Merhaba dostlar, bugün makroekonomik dengelerimizin en kritik sacayaklarından biri olan cari işlemler dengesini masaya yatırıyoruz. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yaptığı son açıklamalar, ekonominin sırtındaki en büyük yüklerden biri olan cari açıkta ciddi bir hafifleme dalgasına girdiğimizi gösteriyor.
Rakamlar net, analizimiz derin. Gelin, Bakan Bolat’ın işaret ettiği 23,6 milyar dolardan 12 milyar dolara düşüş senaryosunun teknik arka planına birlikte bakalım.
Teknik Analiz: Veriler Bize Ne Söylüyor?
Mayıs ayı ödemeler dengesi verileri, programın çıktılarını net bir şekilde görmeye başladığımız bir dönemi işaret ediyor. Bakan Bolat’ın paylaştığı verileri teknik bir süzgeçten geçirdiğimizde karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor:
Kritik Not: Enerji fiyatlarındaki dalgalanma sebebiyle net enerji açığı mayıs ayında %53,3 artarak 4,5 milyar dolara yükseldi. Buna rağmen toplam açığın 1,5 milyar dolarda kalması, ekonominin “çekirdek” kısmında çarkların döviz üretme lehine döndüğünü kanıtlıyor.
Semantik Analiz: İkinci Çeyrekteki %50’lik Düşüşün Şifreleri
Bakan Bolat, yılın ilk çeyreğinde 23,6 milyar dolar olan cari açığın, ikinci çeyrekte 12-12,5 milyar dolar bandına çekileceğini öngörüyor. Matematiksel olarak bu, çeyreklik bazda neredeyse %50’ye yakın bir iyileşme demek. Peki bu mucizevi bir sıçrama mı, yoksa rasyonel bir trend mi?
Burada iki temel motor devreye giriyor:
-
Dış Ticaret Açığındaki İyileşme: Nisandaki %29,6’lık düşüşün ardından mayısta da %15,6’lık bir geri çekilme yaşandı. İkinci çeyrek genelinde mal ihracatının %10,2 artması, ithalat baskısını kıran en büyük etken oldu.
-
Turizm ve Taşımacılık Kaldıracı: Yıllıklandırılmış bazda seyahat gelirlerinin 60,1 milyar dolara, taşımacılık gelirlerinin ise 42,7 milyar dolara ulaşması, yaz ayları girmeden hizmet sektörünün cari dengeye can suyu olduğunu gösteriyor.
Yukarıdaki temel makroekonomik formüle sadık kaldığımızda; formülün sol tarafındaki açık azalırken, sağ taraftaki “Net Hizmet Gelirleri” (Turizm ve Taşımacılık) çarpanı hızla büyüyor.
Sürdürülebilirlik Mümkün Mü?
Bakanlığın ticaret diplomasisi, pazar çeşitlendirmesi ve ihracat destekleri konusundaki kararlılığı kağıt üzerinde çok başarılı duruyor. Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var: Jeopolitik riskler ve emtia oynaklığı.
Haziran ayında enerji fiyatlarında bir gevşeme görsek de, küresel arenadaki gerilimler petrol ve doğalgaz faturalarımızı her an şişirebilecek potansiyele sahip. Çekirdek dengede (altın ve enerji hariç) verilen 29,5 milyar dolarlık fazla, yapısal olarak doğru yolda olduğumuzu; ancak enerji bağımlılığımızın hala en zayıf karnımız olduğunu net bir şekilde teyit ediyor.
Özetle; İkinci çeyrekteki bu sert düşüş makroekonomik istikrar ve TL’nin dezenflasyon sürecindeki duruşu için harika bir yakıt. Eğer mal ve hizmet ihracatındaki bu dayanıklı duruş yılın ikinci yarısında da korunabilirse, cari açığın milli gelire oranı tarihsel ortalamaların altında kalmaya devam edecektir. Bu da ülkeye sıcak para girişini ve doğrudan yatırımları tetikleyecek en önemli makro göstergedir.
