Mayıs 2026 Dış Ticaret Endeksleri: Miktar Azalıyor, Değer Artıyor!
Merhaba değerli dostlar, bugün TÜİK tarafından açıklanan Mayıs 2026 dış ticaret endekslerinin röntgenini çekiyoruz. İlk bakışta rakamlar karmaşık gelebilir, ancak sakin bir kafayla analiz ettiğimizde Türkiye ekonomisinin dış ticaret dinamiklerindeki değişimi net bir şekilde görebiliyoruz.
Hadi gelin, lafı uzatmadan rakamsal analizimize ve bu verilerin ne anlama geldiğine teknik bir gözle bakalım.
Birim Değer Endeksleri: Fiyatlar Yükselişte
Mayıs ayında hem ihracat hem de ithalat birim değer endeksleri yıllık bazda %14,2 artış gösterdi. Bu durum, küresel ticaretteki genel fiyat seviyelerinin (enflasyonist baskıların veya emtia fiyatlarındaki hareketliliğin) hem sattığımız hem de aldığımız ürünlere yansıdığını gösteriyor.
Sektörel Kırılımlar Ne Diyor?
-
Enerji (Yakıtlar) Başrolde: İhracatta yakıt birim değeri %52,5 artarken, ithalatta bu oran %49 oldu. Enerji maliyetlerindeki bu sert hareket, dış ticaret seyrini doğrudan etkiliyor.
-
İmalat Sanayisi: İhracat birim değerinde %12, ithalatta ise %6,4’lük bir artış var. Sattığımız imalat ürünlerinin değer kazanması pozitif bir sinyal.
-
Gıda ve Tarım: Gıda, içecek ve tütünde ihracat fiyatlarımız %8,8 artarken, ithalat fiyatlarımızın %2,4 azalması tarımsal ticaret dengesi açısından sevindirici.
Miktar Endeksleri: Hacimsel Daralma Dikkat Çekici
Değer endekslerindeki artışa rağmen, ticaretin hacim (miktar) boyutunda ciddi bir geri çekilme söz konusu. Fiyatlar artıyor ama daha az mal hareket ediyor.
-
İhracat Miktar Endeksi: Geçen yılın aynı ayına göre %20,8 azaldı. Özellikle imalat sanayisindeki %21,4’lük miktar düşüşü, dış pazarlardaki talep daralmasına veya rekabetçilik sorunlarına işaret ediyor olabilir.
-
İthalat Miktar Endeksi: Yıllık bazda %21,8 geriledi. İmalat sanayisi ithalat miktarının %23,1 düşmesi, iç piyasadaki yavaşlamanın ve üretim için gerekli ara malı talebinin azaldığının bir göstergesi.
Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış Seriler
Aylık bazdaki trendi daha doğru okuyabilmek için mevsimsellikten arındırılmış verilere bakmamız gerekiyor. İşte burada madalyonun diğer yüzü devreye giriyor:
Teknik Yorum: Yıllık bazda ciddi bir düşüş görsek de, aylık bazda (Nisan’dan Mayıs’a) ihracat miktarımızın %1,2 artması toparlanma eğiliminin ufak da olsa başladığını gösteriyor. İthalat miktarının aylık %6 azalması ise dış ticaret açığını baskılamak adına makroekonomik açıdan olumlu bir gelişme.
Dış Ticaret Haddi: Yerinde Sayıyoruz
Ekonomide en sevdiğim göstergelerden biri olan Dış Ticaret Haddi (İhracat Birim Değer Endeksi / İthalat Birim Değer Endeksi), Mayıs 2025’te 89,5 iken, Mayıs 2026’da sadece 0,1 puanlık mini bir artışla 89,6 oldu.
Peki bu ne anlama geliyor?
Uluslararası ticarette refah transferi açısından durumumuz neredeyse tamamen aynı kalmış. Yani, ihraç ettiğimiz malların birim fiyatı ile ithal ettiğimiz malların birim fiyatı arasındaki denge değişmemiş. 100’ün altında olduğumuz için hala yapısal olarak ithal ettiğimiz mallara, ihraç ettiklerimize kıyasla daha fazla ödüyoruz.
Genel Değerlendirme ve Son Söz
Mayıs 2026 verileri bize net bir şekilde “fiyat etkisiyle ayakta kalan ama miktar olarak daralan” bir dış ticaret yapısı gösteriyor. İthalat miktarındaki sert düşüş dış ticaret açığını azaltma noktasında yardımcı olacaktır, ancak ihracat miktarlarındaki %20’yi aşan yıllık daralma, büyüme tarafında sanayicimizin küresel pazarlarda daha agresif bir pazarlama ve katma değerli üretime yönelmesi gerektiğini fısıldıyor.
