İran ve Umman’dan Hürmüz Boğazı İnisiyatifi: Yeni Geçiş Güzergahında Son Aşamaya Gelindi
Orta Doğu’nun en kritik deniz ticaret koridorlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda dengeleri değiştirecek diplomatik bir hareketlilik yaşanıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, boğazdaki seyrüsefer güvenliği ve geçiş düzeni konusunda Umman ile yürütülen görüşmelerde sona yaklaşıldığını bildirdi.
İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığı bilgilere göre Arakçi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve üst düzey bürokratların katıldığı “Gazeteciler Günü” toplantısında bölgesel ve küresel deniz ticaretini yakından ilgilendiren açıklamalarda bulundu.
Eski Geçiş Düzeni Artık Geçersiz: “Geçici Güzergah” Masada
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut Trafik Ayrım Düzeni’nin (TAD) Tahran yönetimi için artık kabul edilebilir bir yapıda olmadığını vurguladı. Mevcut durumun İran’ın yönetimsel rolünü zayıflattığını belirten Arakçi, Umman ile yeni haritalar üzerinde yürütülen askeri ve deniz müzakerelerinin sürdüğünü ifade etti.
“Teknik ve hukuki karmaşıklıklar göz önüne alındığında, şu anda geçici bir geçiş hattı üzerinde çalışıyoruz. Nihai ve kalıcı bir Trafik Ayrım Düzeni tesis edilene kadar bu geçici uygulama esas alınacaktır.” — Abbas Arakçi, İran Dışişleri Bakanı
İki ülkenin kara ve deniz kuvvetleri arasında devam eden teknik temasların tamamlanmasıyla birlikte, deniz trafiğini yönlendirecek yeni güzergahın haritası netleşecek.
Hürmüz’ün Tamamen Açılması Şartlara Bağlı
Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemi trafiğinin, ABD’nin Temmuz başında başlattığı müdahaleler öncesinde savaş öncesi seviyenin %60’ına ulaştığına dikkat çeken Arakçi, boğazın tam anlamıyla işlerlik kazanmasının doğrudan diplomatik taahhütlere bağlı olduğunu söyledi.
İran tarafı, boğazın tamamen trafiğe açılabilmesi için özellikle şu hususların altını çiziyor:
-
İslamabad Mutabakat Zaptı İhlalleri: ABD tarafının söz konusu mutabakat zaptını ihlal etmesinden kaynaklanan zararların telafi edilmesi.
-
İran’ın Yönetim Rolü: Boğaz üzerindeki İran egemenlik ve denetim haklarının korunması.
-
Teknik ve Hukuki Uyum: Yeni güzergahın uluslararası deniz hukuku ve teknik standartlara uygun biçimde yapılandırılması.
Gelecek Süreçte Ne Bekleniyor?
İran ve Umman arasında varılacak geçici anlaşmanın, küresel enerji piyasalarında ve nakliye hatlarında yaşanan tedirginliği kısmen azaltması bekleniyor. Ancak kalıcı bir çözümün sağlanması, bölgedeki aktörlerin askeri navigasyon haritaları ve uluslararası hukuki sorumluluklar üzerinde tam bir mutabakata varmasıyla mümkün olacak.
