Türkiye ekonomisinin geleceğini inşa eden en kritik unsurlardan biri şüphesiz geleceğe yapılan yatırımlar, yani AR-GE çalışmaları. TÜİK’in açıkladığı son veriler, devletin taşın altına elini koyduğunu ve şirketlere sunduğu vergi kolaylıklarını ciddi oranda artırdığını gösteriyor. Geleceği tasarlayan işletmeler için bu destekler adeta can suyu niteliğinde.
Türkiye’nin AR-GE Vergi Desteğinde Büyük Sıçrama
TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre, AR-GE faaliyetlerine sağlanan dolaylı vergi teşvikleri bir önceki yıla kıyasla %59,5 gibi rekor bir artışla 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı. 2024 yılında 105 milyar 977 milyon lira olan bu tutarın kısa sürede bu denli yükselmesi, inovasyona verilen önemin somut bir göstergesi.
Sağlanan bu teşvik kalemlerine yakından baktığımızda, en büyük payın 86 milyar 105 milyon lira ile Gelir Vergisi Stopaj Desteği olduğunu görüyoruz. Şirketlerin istihdam ettiği nitelikli personeli korumasını sağlayan bu kalemi, 81 milyar 63 milyon lirayla Kurumlar Vergisi takip etti.
| Teşvik Türü | Tutar (Milyar TL) | Payı (%) |
| Gelir Vergisi Stopajı | 86,1 | %50,9 |
| Kurumlar Vergisi | 81,0 | %47,9 |
| Gelir Vergisi ve KDV | 1,8 | %1,2 |
Yazılım ve Sanayi AR-GE’nin Motoru Oldu
2025 yılında vergi teşviklerinden yararlanan toplam girişim sayısı 11 bin 835’e yükseldi. Sektörel dağılımda liderliği 6 bin 98 firma ile Bilgi ve İletişim sektörü göğüslerken, onu 2 bin 421 firma ile İmalat Sanayisi izledi.
Yasal mevzuat tarafında ise ilgi çekici bir tablo var:
-
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (4691): Yararlanan 5 bin 321 firma toplam 43,2 milyar TL destek aldı. Bu desteğin %71,2’si yazılım ve bilgi teknolojileri sektörüne gitti.
-
AR-GE ve Tasarım Faaliyetleri Kanunu (5746): Yararlanan 1.766 firma 39,5 milyar TL teşvik kullandı. Buradaki teşviklerin dev aslan payı (%72,9) ise imalat sanayisinin oldu.
KOBİ’ler Çok Ama Aldıkları Pay Küçük
Verilerdeki en dikkat çekici detaylardan biri de ölçek dağılımında saklı. Teşvik alan 11 bin 835 firmanın %89,5’i KOBİ’lerden oluşuyor. Sayıca ezici bir üstünlüğe sahip olsalar da, KOBİ’lerin 169 milyar liralık toplam pastadan aldığı pay %38,2 (64,5 milyar TL) seviyesinde kaldı.
Kendi içinde KOBİ desteklerini incelediğimizde ise en büyük payı %61,1 ile orta ölçekli işletmeler alırken, mikro işletmelerin payı ne yazık ki %6,8’de kaldı. Geriye kalan %61,8’lik muazzam teşvik tutarı ise toplam firmaların sadece %10,5’ini oluşturan büyük ölçekli holding ve şirketlere gitti.
Ne Anlama Geliyor?
Rakamlar bize açıkça söylüyor ki; Türkiye’de üretimin ve teknolojinin çarkları AR-GE teşvikleriyle dönüyor. Enflasyonist ortamda işletmelerin üzerindeki vergi yükünün hafifletilmesi ve özellikle yazılım ile imalat sektörüne sağlanan 169 milyar liralık destek, küresel rekabette kalabilmemiz için hayati önem taşıyor.
Ancak madalyonun diğer yüzünü de görmek gerek. Teşvik yararlanıcılarının %90’a yakınını oluşturan KOBİ’lerimizin toplam kaynaktan sadece %38 pay alabilmesi, küçük işletmelerimizin bürokratik süreçlerde veya AR-GE kapasitelerinde yetersiz kaldığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde büyümenin tabana yayılması için mikro ve küçük ölçekli firmaların bu teşvik mekanizmalarına daha kolay ulaşabilmesi sağlanmalıdır. AR-GE’yi sadece devlerin değil, geleceğin devi olmaya aday KOBİ’lerin de ana gündemi yapabildiğimiz gün, ekonomik dönüşümü tam anlamıyla başarmış olacağız.
