Ticaretin Rengi Yeşile Dönüyor
Dünya ticaretinde kartlar yeniden karılıyor. Avrupa Birliği’nin (AB) iklim değişikliğiyle mücadele stratejisinin en kritik hamlelerinden biri olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), 1 Ocak itibarıyla resmen hayata geçti. Artık sadece kaliteli ve uygun fiyatlı ürün üretmek yetmeyecek; “ne kadar karbon saldığınız” ticaretin yeni para birimi olacak.
Karbon Vergisi Nedir? Neden Şimdi?
Avrupa Birliği, 2050 yılına kadar “karbon nötr” bir kıta olma hedefiyle ilerliyor. Ancak AB içindeki üreticiler sıkı çevre kurallarıyla maliyet artışı yaşarken, bu kuralların uygulanmadığı ülkelerden gelen ucuz ve yüksek emisyonlu ithalat “haksız rekabet” yaratıyordu. İşte SKDM, bu dengesizliği gidermek ve küresel ölçekte yeşil dönüşümü tetiklemek için devreye alındı.
Hangi Sektörler Mercek Altında?
Uygulamanın ilk aşamasında karbon yoğunluğu en yüksek olan altı ana sektör hedef tahtasında:
-
Demir-Çelik
-
Alüminyum
-
Çimento
-
Gübre
-
Elektrik
-
Hidrojen
2025 yılının sonuna kadar sürecek olan geçiş döneminde firmalar mali bir ödeme yapmayacak ancak emisyon raporlaması yapmak zorunda kalacak. 2026 yılından itibaren ise gerçek mali yükümlülükler başlayacak; yani sınırda “karbon sertifikası” satın alma zorunluluğu gelecek.
Türkiye İçin Bir Risk mi, Yoksa Fırsat mı?
Türkiye, AB’nin en büyük beşinci ticaret ortağı ve ihracatımızın yaklaşık %40’ı bu bölgeye gidiyor. Özellikle demir-çelik ve alüminyum gibi sektörlerimizde bu düzenleme, ilk etapta ek maliyetler anlamına gelebilir. Ancak uzmanlara göre bu durum, Türkiye için büyük bir fırsatı da beraberinde getiriyor.
Coğrafi yakınlığımız ve Gümrük Birliği bağlarımız, “Yeşil Dönüşüm” sürecini hızlı tamamlayan Türk firmalarını Çin ve Hindistan gibi uzak rakip ülkelerin önüne geçirebilir. Karbon ayak izini düşüren yerli üreticiler, AB pazarında “tercih edilen tedarikçi” konumuna yükselecek.
Sonuç: Dönüşemeyen Kaybedecek
Yeni dönemde sadece ekonomik sermaye değil, “doğa dostu üretim” de hayati önem taşıyor. İş dünyası için artık soru “Vergi ödeyecek miyiz?” değil, “Üretimimizi nasıl daha temiz hale getiririz?” olmalı. Sınırda karbon vergisi, sadece bir gümrük düzenlemesi değil; sanayide devrim niteliğinde bir zihniyet değişiminin habercisi.
