Yeşilçam’ın Unutulmaz Yüzü: Tarık Akan’ın Sanat Yolculuğu
Türk sinemasının hem romantik yüzü hem de toplumsal vicdanı olan Tarık Akan, vefatının 10. yılında sevgi ve minnetle anılıyor. 1971 yılında başlayan ve 2016’daki vedasına kadar süren 45 yıllık sanat yaşamında Akan, romantik komedilerden ağır dramlara, belgesel yönetmenliğinden yazarlığa uzanan görkemli bir mirasa imza attı.
Asıl adı Tahsin Tarık Üregül olan usta sanatçı, 1949 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Mühendislik eğitimini yarıda bırakarak Gazetecilik Yüksekokuluna geçen Akan, öğrencilik yıllarında cankurtaranlık ve işportacılık gibi farklı işlerde çalıştı. Hayatının dönüm noktası ise 1970 yılında Ses dergisinin düzenlediği “Sinema Artist Yarışması”nda birinci seçilmesi oldu.
Romantik Jön Dönemi ve “Damat Ferit” Efsanesi
Kariyerinin ilk yıllarında yapımcıların “Boyun çok uzun, senden artist olmaz” eleştirilerine rağmen pes etmeyen Akan, 1971 yapımı Solan Bir Yaprak Gibi filmiyle sinemaya adım attı. Yeşil gözleri, sempatik tavırları ve fiziğiyle kısa sürede romantik komedilerin aranan ismi haline geldi.
Ertem Eğilmez sinemasının en önemli figürlerinden biri olan oyuncu; Canım Kardeşim, Mavi Boncuk, Sev Kardeşim ve Ah Nerede gibi klasiklerleşmiş yapımlarda rol aldı. Özellikle Hababam Sınıfı serisinde canlandırdığı Damat Ferit karakteri, onu Türk sinemasının unutulmaz isimleri arasına kazıdı. Yılda yaklaşık 12 filmde oynayarak dönemin “kartpostal çocuğu” lakabını aldı.
Toplumsal Gerçekçi Sinemaya Geçiş ve Cannes Başarısı
1970’lerin ikinci yarısından itibaren radikal bir karar alan Tarık Akan, ticari sinema kalıplarını kırarak toplumsal ve politik meseleleri odağına alan yapımlara yöneldi. Bu dönemde Nehir, Maden, Sürü ve Kanal gibi filmlerle oyunculuk derinliğini kanıtladı.
Yılmaz Güney ve Şerif Gören imzalı 1982 yapımı Yol filmi, sanatçının kariyerindeki en tepe noktalarından biri oldu. Film, Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazanarak dünya çapında ses getirdi. Akan, bu değişimle birlikte işçi sınıfının ve toplumsal dönüşümlerin sesi haline geldi.
Ödüller, Cezaevi Yılları ve Eğitimci Kimliği
Sanat yaşamı boyunca kı kırılması zor rekorlara imza atan usta oyuncu, Antalya Altın Portakal Film Festivali‘nde tam 7 kez “En İyi Erkek Oyuncu” ödülünü kazanarak bu alanda kırılması güç bir rekor elde etti. Ayrıca Berlin ve Adana film festivallerinden de prestijli ödüllerle döndü.
12 Eylül 1980 darbesinin ardından yurt dışındaki bir konuşması nedeniyle tutuklanan Akan, 2,5 ay hücre hapsinde kaldı. Bu zorlu süreci ve cezaevi günlerini 2002 yılında yayımladığı Anne Kafamda Bit Var adlı otobiyografik kitabında okurlarla paylaştı.
Sinema dışında toplumsal fayda sağlamayı amaçlayan sanatçı, 1991 yılında tarihi Taş Mektep ilkokulunu hayata geçirdi ve Nesin Vakfı’nın başkanlığını üstlendi. Antik tarih ve kültür üzerine çeşitli belgesellerin yönetmenliğini yaptı.
16 Eylül 2016’da akciğer kanseri sebebiyle 66 yaşında aramızdan ayrılan Tarık Akan, arkasında bıraktığı onlarca film, ödül ve aydınlık fikirleriyle Türk sinema tarihinin en güçlü figürlerinden biri olarak yaşamaya devam ediyor.
