Avrupa küresel enerji krizinin etkilerini atlatmaya çalışırken, Orta Doğu’dan gelen sıcak haberler piyasaları yeniden hareketlendirdi. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatındaki aksama endişeleri ve kış öncesi boş kalan depolar, doğal gaz fiyatlarında son 3,5 yılın en sert sıçramasına yol açtı.
Avrupa’da doğal gaz fiyatlandırmasında referans kabul edilen Hollanda merkezli TTF piyasasında hareketli saatler yaşanıyor. Ekim vadeli kontratlarda megavatsaat fiyatı cuma gününü 66,97 avro seviyesinden kapattıktan sonra, haftanın ilk gününde yüzde 4,4’lük bir artışla 69,90 avroya fırladı. Böylece fiyatlar Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyesini görmüş oldu.
Bu ani tırmanışın arkasında tek bir neden yok; hem jeopolitik gerilimler hem de mevsimsel depolama yetersizlikleri fiyatları yukarı doğru itiyor:
-
Orta Doğu’daki Çatışmalar: ABD ve İran arasındaki askeri hareketlilik ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri, Basra Körfezi’nden gelen LNG arzını tehlikeye sokuyor.
-
Katar Sevkiyat Riski: Dünyanın en büyük LNG üreticilerinden biri olan Katar’ın ihracat rotalarında yaşanabilecek olası bir aksama, küresel tedarik zincirini kilitlenme noktasına getirebilir.
-
Kış Öncesi Düşük Depolama: Avrupa Birliği depoları şu an beklentilerin gerisinde.
Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine bakıldığında, AB ülkelerindeki gaz depolarının doluluk oranı yüzde 64,7 seviyesinde kalmış durumda. Bu oran, yılın bu dönemi için kabul edilen tarihsel ortalamaların oldukça altında. Eylül başında havaların ılımlı seyretmesi beklenerek kısa vadeli talep sınırlandırıysa da, depolardaki bu açık kış aylarında yaşanabilecek bir arz sıkıntısını şimdiden fiyatların içine dahil ediyor.
dynamic mobil uyumlu gösterge tablosuna göz atalım:
| Gösterge / Parametre | Mevcut Seviye | Piyasa Etkisi |
| TTF Gaz Fiyatı | 69,90 Avro/MWh | %4,4 Artış (Zirve) |
| AB Depo Doluluğu | %64,7 | Ortalamanın Altında |
| Ana Risk Faktörü | Hürmüz & Körfez | Yüksek Arz Riski |
Körfez bölgesinden gelen gaz akışının uzun süreli aksaması durumunda, Avrupa sadece kendi iç stoklarıyla yetinemeyecek. Bu senaryoda Avrupa, Asya’daki dev alıcılarla (Çin, Japonya, Güney Kore) spot piyasadaki LNG kargolarını kapışmak zorunda kalacak.
Küresel ölçekte yaşanacak bu rekabet, kargoların fiyatını açık artırma mantığıyla daha da yukarı çekecek. Dolayısıyla gaz fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının kısa vadeli geçici bir dalgalanma olmadığını söyleyebiliriz.
Fiyatların 69 avro bandını aşarak Ocak 2023 sonrası rekor kırması, Avrupa ekonomisinin enerji krizine karşı hâlâ ne kadar kırılgan olduğunu açıkça gösteriyor. Rusya gazına olan bağımlılığını azaltıp LNG deniz rotalarına yönelen Avrupa, bu kez de Orta Doğu’daki jeopolitik krizlerin doğrudan hedefi haline geldi.
Depo doluluk oranlarının yüzde 64,7 gibi kritik bir seviyede kalması, kış kapıya dayandığında sanayi üreticileri ve hanehalkı için daha yüksek enerji faturaları anlamına gelebilir. Eğer ABD-İran hattındaki gerilim düşmez ve Asya pazarı ile LNG savaşı başlarsa, enflasyonla mücadele eden Avrupa merkez bankalarının işi daha da zorlaşacaktır. Özetle; önümüzdeki aylar sadece havaların soğuduğu değil, küresel enerji piyasalarında tansiyonun iyice yükseldiği bir dönem olacak.
