Bakan Fidan’dan Kritik ABD-İran Analizi: “Sabote Etmeyi Bekleyen Bir İsrail Var”
Orta Doğu diplomasisinde tarihi bir hareketlilik yaşanırken, Türkiye’den sürece dair hem umutlu hem de temkinli bir analiz geldi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır’ın başkenti Kahire’de katıldığı Türkiye-Mısır-Pakistan-Suudi Arabistan Dışişleri Bakanları Dördüncü Toplantısı sonrasında küresel gündemi sarsan ABD-İran müzakerelerine ilişkin çok konuşulacak açıklamalarda bulundu.
İsviçre’de başlayan teknik görüşmeleri yakından takip ettiklerini belirten Fidan, sürecin önündeki en büyük iki riske dikkat çekti: Teknik tıkanmalar ve İsrail’in sabote etme girişimi.
ABD-İran Müzakerelerinde “60 Günlük” Kritik Süreç
Bakan Hakan Fidan, ABD ve İran arasında dijital ortamda imzalanan mutabakat zaptının uygulanması için İsviçre’de başlayan ilk teknik görüşmelere değindi. Konuyla ilgili olarak ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini de aktaran Fidan, masadaki hassas dengeyi şu sözlerle özetledi:
“İki ülke arasındaki önemli konularda siyasi irade konulmuş durumda. İlerideki günlerde yoğun çalışmalarla bu sorunların üstesinden geleceklerine inanıyorum. Fakat iki konuyu unutmamak lazım: Birincisi, tartışılan konular (yaptırımlar ve nükleer doğrulama) teknik olarak çok detaylı ve hemen çözülmesi kolay değil. Zaman zaman tıkanmalar görebiliriz, hazırlıklı olmalıyız. İkincisi ise tabii ki her zaman köşede bekleyen, fırsatını bulur bulmaz konuları sabote etmeyi bekleyen bir İsrail var.”
Bölgesel Dörtlü Güç: “Dışarıdan Vizyon Dayatılamaz”
Kahire’deki iki günlük yoğun temas trafiğinde bölgesel iş birliklerinin altını çizen Fidan; Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan’ın bölgedeki sorunları sahiplenmesinin önemini vurguladı. Bu dört ülkenin toplam nüfus, coğrafya ve kapasite olarak Orta Doğu’nun en büyük sorumluluk sahibi aktörleri olduğunu belirten Fidan, “savaş sonrası düzen” vizyonunu şu sözlerle aktardı:
-
Bölgesel Sahiplenme: Siyasal, ekonomik ve güvenlik sorunlarına dışarıdan müdahale beklenmeden bölge ülkelerince çözüm aranmalı.
-
Dayatmalara Karşı Duruş: Savaş sonrası Orta Doğu düzeni için dışarıdan bir vizyon dayatılması kabul edilemez; bölge ülkeleri uluslararası iş birliğiyle kendi vizyonunu ortaya koyacak.
-
Libya ve Akdeniz Trafiği: Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve ABD arasında Libya ve Afrika odaklı yürütülen görüşmelerde somut uzlaşmalar sağlandı.
Ankara-Kahire Hattında Pozitif İvme
Ziyareti kapsamında Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi tarafından da kabul edilen Bakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın selamlarını iletti. Oluşturulan dörtlü formatın (Türkiye-Mısır-Pakistan-Suudi Arabistan) doğurduğu pozitif neticelerin Sisi tarafından da takdirle karşılandığını belirten Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile de iki ülke ilişkilerini güçlendirecek başbaşa bir çalışma mesaisi gerçekleştirdiklerini ifade etti.
Özetle;
Ankara, ABD-İran arasındaki yumuşamayı bölge istikrarı için değerli bulsa da, nükleer doğrulama ve yaptırımların kaldırılması gibi teknik detayların süreci yavaşlatabileceğinin ve bölgedeki aktörlerin (özellikle İsrail’in) bu anlaşmayı baltalamak isteyebileceğinin farkında. Türkiye’nin stratejisi ise bölgesel ittifakları güçlü tutarak masada oyun kurucu olmaya devam etmek.
