Görünmeyenin Ötesinde Bir Yaşam Mücadelesi: Kongo’da Ebola Vakaları 8 Bini Aştı
Dünyanın bir ucunda hayat tüm hızıyla, gündelik koşturmacalarıyla akıp giderken; bir başka köşesinde insanlar sadece “nefes almaya devam edebilmek” gibi en yalın, en temel insani hakları için sessiz ama amansız bir mücadele veriyor. Bugün rotamızı Afrika’nın kalbine, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ne (KDC) çeviriyoruz. Ne yazık ki oradan gelen haberler pek iç açıcı değil, ancak tam da bu yüzden yüzümüzü oraya dönmek ve yaşananları derinlemesine anlamak zorundayız.
KDC Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılan son resmi veriler, ülkedeki Ebola salgınında doğrulanmış vaka sayısının 8 bin 67’ye, hayatını kaybeden insanların sayısının ise 3 bin 901’e ulaştığını gösteriyor. Ülkenin 7 eyaletine ve 63 farklı bölgesine yayılan bu salgında vaka ölüm oranı ne yazık ki yüzde 48’in üzerinde. Bu, hastalığa yakalanan her iki kişiden birinin yaşamını yitirdiği anlamına geliyor ki, rakamların ötesinde bu durum inanılmaz bir insani dramı temsil ediyor.
Saha Gerçekleri: Mücadeleyi Zorlaştıran İnsan Yapımı Engeller
Salgının seyrine baktığımızda karmaşık bir tabloyla karşılaşıyoruz. Ituri ve Haut-Uele gibi bazı eyaletlerde vaka sayılarının azalması umut verici bir gelişme olsa da, virüs ne yazık ki başka bölgelerde yayılmaya devam ediyor. Ancak buradaki asıl kriz, virüsün biyolojik gücünden ziyade sahada yaşanan idari ve insani yetersizliklerde yatıyor.
Bölgedeki sağlık çalışanlarının yetersizliği, mevcut çalışanların ödemelerinde yaşanan aksaklıklar sebebiyle greve gitmek zorunda kalması, güvenlik sorunları ve durdurulamayan yoğun nüfus hareketleri, salgınla mücadeleyi adeta bir kör düğüme çevirmiş durumda. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de yaptığı değerlendirmede son derece kritik bir noktaya parmak basıyor: Yüksek ölüm oranının ana sebebi, vakaların zamanında tespit edilememesi ve insanların erken aşamada temel sağlık hizmetlerine erişememesi.
Mayıs ayında ilan edilen bu son salgına, virüsün görece daha nadir rastlanan “Bundibugyo” varyantının yol açtığı biliniyor. Bu durum hem tanı süreçlerini zorlaştırıyor hem de sağlık sisteminin üzerindeki yükü katbekat artırıyor.
Bu Haberin Bize ve Dünyaya Söylediği Şey Ne?
Peki, binlerce kilometre ötemizde yaşanan bu trajedi bize, insanlığa ve küresel sisteme tam olarak ne anlatıyor?
İlk olarak, sağlığın ve yaşam hakkının küresel eşitsizliğini bir kez daha yüzümüze çarpıyor. 1976 yılında Ebola Nehri yakınlarında ilk kez tanımlandığı günden bu yana—ve özellikle 2014-2016 yıllarında Batı Afrika’da 11 binden fazla insanın hayatına mal olan büyük felaketten beri—Ebola yeni bir tehdit değil. Ancak modern tıp ve bilim, Dünya’nın bir tarafında devrim niteliğinde adımlar atarken, diğer tarafında en temel erken tanı ve lojistik imkânsızlıklar yüzünden insanların hayatını kaybetmesi küresel vicdanın en büyük sınavıdır.
İkincisi, “Güvenlik olmadan sağlık, sağlık olmadan gelecek olamaz” gerçeğidir. Bir bölgedeki ekonomik kriz, güvenlik açıkları ve sağlık çalışanlarının emeğinin karşılığını alamaması, mikro düzeydeki bir virüsün makro düzeyde devasa bir felakete dönüşmesine zemin hazırlıyor.
Son olarak, bu tablo bizlere sınırların ve mesafelerin aslında ne kadar hayali olduğunu hatırlatmalı. Küreselleşen dünyada hiçbir insani kriz, “sadece oradakilerin sorunu” olarak kalamaz. Sağlık altyapısı çöken tek bir bölge, aslında küresel halk sağlığı zincirinin zayıflaması demektir. Birbirimize görünmez bağlarla bağlı olduğumuz bu gezegende, Afrika’daki bir sağlık çalışanının elini güçlendirmek, aslında tüm insanlığın ortak geleceğini korumak anlamına gelir.
Sessizce yitip giden her bir canın sadece istatistiki bir sayıdan ibaret olmadığını hatırlamak, empatiyi ve küresel dayanışmayı canlı tutmak zorundayız. Çünkü Dünya, ancak bir başkasının acısını hissedebildiğimiz sürece yaşanabilir bir yer olmaya devam edecek.
