AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, Türk dünyasında bir futbol ekosistemi oluşturulacağını ve iki yılda bir Türk Devletleri Futbol Kupası düzenlenmesinin planlandığını duyurdu. Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet Başkanları Zirvesi öncesinde AK Parti Genel Merkezi’nde basın mensuplarıyla bir araya gelerek zirve programını ve işbirliği alanlarındaki yeni adımları paylaştı.
Türk Dünyası Ankara’da Buluşuyor
Zorlu, Türk dünyasının kalbinin 29-30 Ekim’de Ankara’da atacağını belirtti. Cumhuriyet’in 103. yıl dönümü olan 29 Ekim’de TDT Dışişleri Bakanları Konseyi toplanacak. 30 Ekim’de ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde devlet başkanları zirvesi gerçekleştirilecek.
Zirvenin Teması: Türk Yüzyılı
Zirve, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlenecek. Zorlu’ya göre zirvede çok sayıda anlaşmanın ortaya konulması bekleniyor. Toplantı, mevcut işbirliğinin ilerlemesine, yeni ortaklık alanlarının ele alınmasına ve gelecek dönem önceliklerinin belirlenmesine ivme kazandıracak. Zorlu, Türk dünyasının Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde geçici ve gündelik değil, stratejik ve kalıcı bir dış politika kolonu olduğunu vurguladı. Zirveyle birlikte Teşkilat’ın dönem başkanlığı da Türkiye’ye geçecek.
Futbolda Yerli Oyuncu Statüsü ve Türk Devletleri Futbol Kupası
Zorlu, zirveyle birlikte Türk devletlerinde futbolcuların karşılıklı olarak yabancı değil, yerli statüsünde sayılmasının planlandığını hatırlattı. Bu uygulamanın Türk dünyasında bir futbol ekosistemi oluşturacağını belirten Zorlu, iki yılda bir Türk Devletleri Futbol Kupası düzenlenmesinin de planlandığını aktardı.
Futbol Ekosistemi Neyi Hedefliyor?
Planlanan düzenleme, üye ülkelerin futbolcularının birbirlerinin liglerinde yerli sayılmasını öngörüyor. Böylece Türk devletleri arasında sporcu dolaşımının kolaylaşması ve ortak bir futbol zemininin oluşması amaçlanıyor.
TDT Ekonomisi Rakamlarla Büyüyor
Zorlu, teşkilata üye 8 devletin 2025’teki toplam milli gelirinin yaklaşık 2,5 trilyon dolara, mal ve hizmet ticareti birlikte değerlendirildiğinde ise 1,5 trilyon dolara ulaştığını söyledi. Bu büyüklükle TDT ekosisteminin dünyanın ilk 10 ekonomisi arasına girebilecek konuma geldiğini dile getirdi.
Milli Gelir ve Büyüme Verileri
Türk devletlerinin toplam milli geliri 2002’de 359 milyar dolardı. Bu rakam 2025’te yaklaşık 2,5 trilyon dolara çıktı ve 2026 için tahmin 2,64 trilyon dolar olarak açıklandı. Zorlu’ya göre 23 yılda yaklaşık 7 katlık artış yaşandı. Dünya hasılasından alınan pay 2021’de yüzde 1,43 iken 2025’te yüzde 2,1’e yükseldi. 2025’in ilk dokuz ayında TDT ekonomilerinin ortalama büyümesi yüzde 6 civarında gerçekleşti ve küresel büyümenin yaklaşık iki katına ulaştı.
Türkiye’nin Türk Devletleriyle Ticareti
Türkiye, son beş yılda 7 Türk devletiyle toplam 115 milyar dolarlık ticaret kapasitesine ulaştı. 2026’nın ilk dokuz ayında ticaret hacmi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,5 artarak 21,2 milyar dolara çıktı. Zorlu ayrıca müteahhitlerin Türk devletlerinde bugüne kadar 124 milyar doları aşan projeye imza attığını, TDT ülkelerinin kendi aralarındaki ihracatının ise 2025’te 37 milyar doları geçtiğini hatırlattı.
Orta Koridor ve Enerji Kaynakları
Zorlu, Çin’den başlayıp Orta Asya, Hazar, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan Orta Koridor’un Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi için tarihi bir fırsat sunduğunu ifade etti.
Orta Koridor’un Yük Hacmi ve Ekonomik Etkisi
Koridordan geçen yük 2022’de 1,7 milyon ton iken 2025’te 4,1 milyon tona yükseldi; bu, yıllık ortalama yüzde 34’lük artış anlamına geliyor. Dünya Bankası, gerekli yatırımlar yapılırsa 2030’a kadar koridordaki ticaretin 3 katına çıkacağını öngörüyor. Zorlu, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu ve hayata geçmesi beklenen Zengezur bağlantısının koridoru daha da güçlendireceğini söyledi. Çin ile Avrupa arasında yılda 850 milyar dolarlık ticaret kapasitesi bulunuyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre Orta Koridor’un Türkiye’ye üretim etkisi 114 milyar dolar, yıllık istihdama katkısı ise en az 144 bin kişi.
Doğal Gaz, Petrol, Uranyum ve Bor Rezervleri
Türk devletleri dünyanın kanıtlanmış doğal gaz rezervlerinin yüzde 10,6’sına, yaklaşık 19,9 trilyon metreküpe sahip. Türkmenistan 13,6 trilyon metreküple dünyada dördüncü sırada yer alıyor. Petrolde 5,2 milyar tonluk rezerv, dünya rezervlerinin yüzde 2’sinden fazlasına karşılık geliyor. Kazakistan ve Özbekistan dünya uranyum üretiminin yaklaşık yüzde 45’ini gerçekleştiriyor. Türkiye ise dünya bor rezervlerinin yüzde 73’üne sahip. Zorlu, kritik mineraller açısından Türk devletlerinin büyük potansiyel taşıdığına dikkat çekti ve Bakü-Tiflis-Ceyhan, Bakü-Tiflis-Erzurum ile TANAP hatlarını bu kaynakları dünyaya bağlayan başlıca yollar olarak sıraladı.
Kadın Diplomasi Forumu ve Aile Konseyi
Zorlu, Başkanlık koordinasyonunda AK Parti Genel Merkez Kadın Kolları Başkanlığıyla birlikte 30 Ekim’de “Türk Dünyası Kadın Diplomasi Forumu” düzenleneceğini bildirdi. Türk devletleri arasında kurulacak “Kadın ve Aile Konseyi” için de son aşamaya gelindiğini ekledi.
Ortak Müze Kart, Ortak Kontuar ve E-Ticaret Platformu
Turizmde Hareketlilik Beklentisi
Zorlu, Ortak Müze Kart Uygulaması’nın devreye girmesiyle nesillerin birbirini doğrudan ve engelsiz biçimde tanıyacağını belirtti. Uygulamanın turizmde de hareketliliği artırmasını beklediklerini söyleyen Zorlu, seyahati artırmak için havalimanlarında Türk Devletleri vatandaşlarına yönelik ortak bir kontuar kurulması çalışmalarının tüm hızıyla sürdüğünü açıkladı.
Dijital Ticaret İçin Ortak Platform
Türk dünyasında ticareti dijital sahaya taşıyacak bir e-ticaret platformunun kurulması konusunda mutabakata varıldığını belirten Zorlu, uygulamanın dış ticarette çeşitlilik ve artış sağlayacağının altını çizdi.
Cumhuriyet Bayramı’nda Millet Ormanı ve Tarihi Resepsiyon
Cumhurbaşkanlığı Yerleşkesi’nde Açılış
Zorlu, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda Cumhurbaşkanlığı Yerleşkesi’ndeki Millet Ormanı’nın açılışının yapılacağını duyurdu. 16 Türk devletinin bayrağının ortasında Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk yazıtlarının birebir örneği sergilenecek. Yeniden inşa edilen Medeniyetler Parkı’nın girişinde Ahlat mezar taşlarının replikası, her üye ülkeyi temsil eden otağlar ve dünyaca ünlü tarihi yapıtlar yer alacak.
Malazgirt Çadırı ve Liderler Resepsiyonu
Yeniden oluşturulan Malazgirt çadırında her ülkeyi temsil eden atlardan oluşan bir gösteri sunulacak. Aynı gün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde liderlerin katılımıyla tarihi bir resepsiyon verilecek. Zorlu, Teşkilat dönem başkanlığının Türkiye’ye geçmesiyle önümüzdeki yılın tüm kurum ve kuruluşlar için Türk dünyasıyla ilgili daha yoğun bir dönem olacağını söyledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Devletleri Futbol Kupası Ne Sıklıkla Düzenlenecek?
Kürşad Zorlu’nun açıklamasına göre kupanın iki yılda bir düzenlenmesi planlanıyor.
TDT 13. Devlet Başkanları Zirvesi Ne Zaman ve Nerede?
Zirve, 30 Ekim’de Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde yapılacak. Dışişleri Bakanları Konseyi ise 29 Ekim’de toplanacak.
