Türkiye’nin eylül ayı elektrik bilançosunda yerli kaynakların payı yüzde 70,3’e ulaştı. Toplam 31,79 milyar kilovatsaat üretimin 22,35 milyar kilovatsaati yerli kaynaklarla karşılandı. Enerji ekonomisi açısından bu tablo, elektrik üretiminde ithal yakıtlara duyulan ihtiyacın azalması bakımından önemli; ancak verileri doğru okumak için kurulu güç, fiili üretim ve yenilenebilir enerji arasındaki ayrımı yapmak gerekiyor.
Kurulu Güçte Yenilenebilir Kaynakların Ağırlığı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre eylül sonunda Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 127 bin 355 megavata çıktı. Yenilenebilir kaynakların kapasitesi 80 bin 315 megavatla toplamın yüzde 63,1’ini oluşturdu. Yerli kaynakların kurulu güçteki payı ise yüzde 72,1 olarak açıklandı.
Güneş ve rüzgar santrallerinin toplam kapasitesi 43 bin 762 megavata, kurulu güç içindeki payı yüzde 34,4’e ulaştı. Burada megavat, sistemin üretim kapasitesini; kilovatsaat ise belirli bir dönemde gerçekten üretilen elektriği gösteriyor. Dolayısıyla kurulu güçteki oranların üretime aynı ölçüde yansıması gerekmiyor.
Üretimde Hidroelektrik İlk Sırada
Eylül üretiminde en yüksek payı yüzde 26 ile hidroelektrik aldı. Hidrolik kaynaklardan 8,27 milyar kilovatsaat elektrik elde edildi. Güneşin katkısı 4,32 milyar kilovatsaat ve yüzde 13,6; rüzgarın katkısı ise 3,84 milyar kilovatsaat ve yüzde 12,1 oldu. Bu iki kaynağın birlikte sağladığı üretim 8,16 milyar kilovatsaate ulaştı.
Yenilenebilir kaynakların tamamı 18,10 milyar kilovatsaat üretimle toplamın yüzde 56,9’unu karşıladı. Bu oran ile yüzde 70,3’lük yerlilik oranı farklı göstergeler. Yerli kaynak kavramı yenilenebilir enerjiden daha geniş bir grubu kapsadığı için iki veriyi birbirinin yerine kullanmamak gerekiyor.
İthal Yakıt İhtiyacı Açısından Ne Söylüyor?
Bakan Alparslan Bayraktar, açıklamasında eylül ayındaki elektrik üretiminde dışa bağımlılığın yüzde 30’un altına indiğini vurguladı. Bunun kapsamı elektrik üretimi; petrol, doğal gaz ve diğer kullanım alanlarını da içeren Türkiye’nin toplam enerji bağımlılığı için aynı oranı kullanamayız.
Ekonomik açıdan yerli kaynakların daha fazla devreye girmesi, elektrik üretiminde ithal yakıt ihtiyacını sınırlayabilir ve döviz fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı dayanıklılığı artırabilir. Bununla birlikte, açıklanan paylardan tek başına ne kadar döviz tasarrufu sağlandığını hesaplamak mümkün değil. Böyle bir hesap için ithal yakıt miktarı, fiyatlar ve santrallerin maliyetleri de gerekli.
Yüksek Yerlilik Oranı Daha Sağlam Bir Arz Yapısı Demek
Eylül verilerinin temel mesajı, yerli ve yenilenebilir kaynakların elektrik sistemindeki güçlü ağırlığı. Kalıcı ekonomik kazanım ise bu kapasitenin şebeke yatırımları, depolama ve üretim sürekliliğiyle desteklenmesine bağlı. Tek aylık yüksek yerlilik oranını doğrudan fatura indirimi olarak okumak yerine, ithal yakıt riskini azaltan bir üretim yapısının göstergesi olarak değerlendirmek daha doğru.
