Körfez’de Ateşkesin Sonu mu? Hürmüz Boğazı’nda “Yüzde 20” Depremi
Orta Doğu ve Körfez hattında diplomatik çabalarla nisan ayında sağlanan hassas ateşkes, yerini yeniden sıcak çatışma rüzgarlarına bırakıyor. ABD yönetiminden gelen peş peşe askeri hamleler ve Washington-Tahran hattındaki sert açıklamalar, “Bölgede eski kriz günlerine ve topyekün bir savaşa geri mi dönülüyor?” sorusunu ciddi şekilde gündeme getirdi.
Bölgedeki kritik gelişmeleri değerlendiren analistler, diplomatik kanalların arka planda hala açık olmasını az da olsa bir umut ışığı olarak görse de sahadaki askeri hareketlilik gerilimin zirve yaptığını kanıtlıyor.
Trump’tan Ezber Bozan Karar: Hürmüz’den Geçene %20 “Güvenlik” Vergisi
ABD Başkanı Donald Trump, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının yeniden başlatılacağını duyurarak bölgedeki tüm dengeleri değiştirdi. Bu ablukanın yalnızca İran gemileri ve ticari ortaklarıyla sınırlı kalacağını belirten Trump, asıl tartışma yaratan hamlesini deniz ticareti üzerinden yaptı.
Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda sağlayacağı “güvenlik ve emniyet hizmeti” karşılığında, boğazdan geçen tüm kargo gemilerinden yük değerinin yüzde 20’si oranında geçiş ücreti talep edileceğini açıkladı. Uluslararası deniz hukukunu ve serbest ticareti hiçe sayan bu “koruma ücreti” kararı başta Avrupa ve Asya ülkeleri olmak üzere küresel piyasalarda şok etkisi yarattı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise karara “Hürmüz’ün muhafızı İran’dır. %20 çok fazla, biz adil olacağız” sözleriyle ironik bir tepki verdi.
CENTCOM Doğruladı: Abluka Salı Gecesi Devreye Giriyor
Askeri kanattan gelen açıklamalar da krizin diplomatik bir blöften ibaret olmadığını gösteriyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), deniz ablukasının salı günü Türkiye saatiyle 23.00’te resmen yürürlüğe gireceğini teyit etti.
Ayrıca son bir hafta içinde İran’ın füze rampaları ve kıyı savunma tesisleri gibi kritik askeri noktalarına yönelik 5. dalga hava saldırılarının başarıyla tamamlandığı duyuruldu. İran ise bu hamlelere misilleme olarak ABD insansız hava araçlarını düşürdüğünü ve bölgedeki ABD üslerine yönelik füze saldırıları gerçekleştirdiğini bildirerek Hürmüz Boğazı’nı geçici olarak kapatma kararı aldı.
Ekonomik Fatura Kapıda: Petrol Fiyatları Yüzde 10 Yükseldi
Körfez’de suların ısınması, küresel piyasaları ve enerji hatlarını anında vurdu. Yaşanan belirsizlik ve karşılıklı misillemeler nedeniyle petrol fiyatları şimdiden yüzde 10 oranında artarak varil başına 80 dolar seviyesini test etti.
Uzmanlar, krizin derinleşmesi durumunda oluşabilecek senaryoları şu şekilde özetliyor:
-
Küresel Enflasyon Baskısı: Petrol fiyatlarındaki artışın devam etmesi, başta ABD olmak üzere batılı ülkelerde benzin fiyatlarını ve doğrudan enflasyonu tetikleyecek.
-
Tedarik Zinciri Krizi: Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapanması veya %20’lik fahiş ücret baskısı, küresel deniz ticaret rotalarının değişmesine ve büyük gecikmelere yol açacak.
-
Askeri Karşılık Masada: Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Trump yönetiminin büyük ölçekli bir kara savaşından kaçınabileceği belirtilse de Hürmüz’ün tamamen bloke edilmesi durumunda çok daha sert bir askeri operasyonun masada olduğu vurgulanıyor.
Krizin aşılması için Katar, Pakistan ve Umman arabuluculuğunda yürütülen telefon diplomasisi, bölgeyi yeni bir savaştan korumak için şu anki tek çıkış yolu olarak görünüyor.
