Günlük koşuşturmaca içinde banka hesap hareketlerimizi ne kadar sık kontrol ediyoruz? Çoğumuz otomatik ödemelere veya rutin kesintilere güvenip geçiyoruz. Ancak Kayseri’de yaşanan son bir olay, bankacılık işlemlerinde “nasıl olsa sistem doğru yapıyordur” demememiz gerektiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Kendi eviniz yerine komşunuzun evine sizin hesabınızdan DASK sigortası yapıldığını öğrenseniz ne hissederdiniz? İşte tam da böyle bir olay yargıya taşınmadan Tüketici Hakem Heyeti’nden emsal niteliğinde bir kararla sonuçlandı.
Banka Kendi Hatasının Faturasını Müşteriye Kesemez
Kayseri’nin Kocasinan ilçesinde yaşayan E.E. isimli bir vatandaşımız, maliki olduğu dairesi için zaten geçerli bir DASK poliçesine sahipti. Ancak şikayetçi olduğu banka, tüketicinin hiç haberi ve onayı olmadan, aynı apartmanda yer alan başka bir daire için kendi sisteminden DASK poliçesi düzenledi ve vatandaşın hesabından 1703 lira 5 kuruş prim kesintisi yaptı.
Durumu fark eden vatandaş banka müşteri hizmetlerine başvurduğunda aldığı yanıt ise oldukça şaşırtıcıydı: “Parayı ilgili daireden isteyin.”
Bankanın bu yaklaşımı üzerine tüketici hakkını aramak için Kocasinan İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvurdu. Banka savunmasında sistemdeki adres koduna (UAVT) göre yenileme yapıldığını ve sadece acente olduklarını iddia etse de heyet; bankanın gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, müşterinin mülkiyetinde olmayan bir yere poliçe tanzim ettiğini belirterek yapılan işlemi “ayıplı hizmet” kabul etti ve paranın iadesine karar verdi.
Tüketici Hakları Açısından Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, finansal tüketicinin korunması adına çok önemli üç temel mesaj veriyor:
| Karar Niteliği | Uygulanan Kanun | Tüketici Kazanımı |
|---|---|---|
| Ayıplı Hizmet | 6502 Sayılı Kanun | Kesilen primin tam iadesi |
| Özen Yükümlülüğü | Bankacılık Mevzuatı | Bankanın operasyonel sorumluluğu |
| Emsal Hak | Hakem Heyeti Kararı | İzinsiz kesintiye karşı emsal |
Olası Bir Afette Telafisi İmkânsız Riskler Doğabilirdi
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin’in dikkat çektiği nokta son derece kritik: Mesele sadece 1703 liralık bir para kesintisi değil.
Düşünün ki evinizi DASK ile güvence altında sanıyorsunuz ancak bir deprem anında aslında sigortanızın başka bir daireye yapıldığını öğreniyorsunuz. Bu durum, telafisi mümkün olmayan devasa mağduriyetlere yol açabilir. Dolayısıyla bankaların ve sigorta acentelerinin acentelik faaliyetlerinde sıradan bir aracı gibi davranmayıp basiretli bir tüccar gibi özen göstermesi şarttır.
Ne Anlama Geliyor? Yorum ve Tavsiyeler
Bu karar bize gösteriyor ki; finansal okuryazarlık sadece yatırım yapmak değil, haklarımızı ve hesap hareketlerimizi düzenli takip etmektir.
Bankaların “sistem hatası” veya “adres kodu uyuşmazlığı” arkasına saklanarak müşteriden izinsiz veya hatalı işlem yapması hukuk karşısında geçerli bir mazeret değildir. Tüketici Hakem Heyeti’nin bu kararı, bankalara “Acente de olsanız özen yükümlülüğünüz var, müşterinin onaylamadığı ve mülkiyetinde olmayan işleme ayıplı hizmet derim” mesajını net bir şekilde vermiştir.
Siz Ne Yapmalısınız?
- Ekstrelerinizi İnceleyin: Banka hesaplarınızdan veya kredi kartlarınızdan çekilen sigorta primlerini ve poliçe numaralarını düzenli kontrol edin.
- Belgeleri Saklayın: Ödeme dekontlarınızı ve poliçe örneklerinizi mutlaka dijital ya da fiziki ortamda arşivleyin.
- Hakkınızı Arayın: Bilginiz dışında yapılan kesintilerde önce bankaya yazılı başvuruda bulunun, olumsuz yanıt alırsanız hiç vakit kaybetmeden e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyetine ücretsiz başvurun.
Unutmayın, finansal sistemde küçük detaylar büyük mağduriyetleri önler. Kendi bütçenizin ve haklarınızın takipçisi olmak, olası risklere karşı en güçlü sigortanızdır.
