İran Sokaklarında Kanlı Kriz: 2 Bin Can Kaybı ve Dinmeyen Öfke
İran, tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birini daha yaşıyor. 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında erimesiyle başlayan ve Tahran’ın tarihi Büyük Çarşı’sından yükselen itiraz sesleri, bugün ülkenin dört bir yanını saran devasa bir öfke dalgasına dönüştü. Ancak bu kez rakamlar her zamankinden çok daha ağır: Gelen resmi ve resmi olmayan veriler, can kaybının 2 bin sınırına dayandığını gösteriyor.
Tahran’dan Dünyaya Sızan Çığlık: Neler Oluyor?
Her şey esnafın kepenk kapatmasıyla başladı. Mutfaktaki yangın, sokağa taştı ve kısa sürede siyasi bir kimlik kazandı. Ancak gösterilerin 16. gününe gelindiğinde, manzara bir hak arayışından öte, bir trajediye dönüştü. İran Adli Tıp Kurumu Başkanı Abbas Mescidi Arani tarafından devlet televizyonuna yapılan açıklamalar, olayların vahametini gözler önüne seriyor. Arani’ye göre ölenlerin büyük bir kısmı; kesici aletlerle hayati organları hedef alınarak veya çok yakın mesafeden av tüfeğiyle vurularak hayatını kaybetti.
“Sızmış Teröristler” İddiası
Tahran yönetimi, yaşanan can kayıplarını güvenlik güçlerinin müdahalesine bağlamak yerine, protestocuların arasına sızmış “silah eğitimi almış unsurları” işaret ediyor. Yetkililer, bu gizli yapıların halkı kışkırtmak ve devleti zor durumda bırakmak için sivilleri kasten hedef aldığını savunuyor. Özellikle çatılardan açılan ateşler ve yakın mesafeli saldırılar, yönetimin “dış güçler ve terör odağı” tezini desteklemek için kullandığı en büyük argüman.
İnternet Kesik, Bilgi Akışı Sınırlı
9 Ocak’tan bu yana ülke genelinde uygulanan internet kısıtlamaları, İran’daki gerçek tabloyu görmeyi zorlaştırıyor. Ancak bağımsız insan hakları kuruluşları (HRANA gibi), tablonun resmi söylemden daha karmaşık olduğunu bildiriyor. Raporlara göre, hayatını kaybedenler arasında sadece göstericiler değil, 133 emniyet mensubu ve 18 yaş altı çocuklar da bulunuyor. Gözaltı sayısının ise 10 binin üzerine çıktığı tahmin ediliyor.
Ekonomik Çöküşün Sosyolojisi
Bu sadece bir “sokak hareketi” değil; yıllardır ambargolar, yüksek enflasyon ve değer kaybeden Tümen’in (Riyal) yarattığı bir patlama noktası. İran halkı, temel ihtiyaçlarına ulaşamazken sokaktaki sesin bu kadar yüksek çıkması, Ortadoğu’nun dengelerini de sarsacak nitelikte.
Sonuç olarak; İran’daki bu trajik bilanço, hem iç siyasette hem de uluslararası arenada Tahran yönetimini zorlu bir sürece sokacak gibi görünüyor. Ölü sayısının artması ve şiddetin dozu, diplomatik çözüm yollarını daraltırken, dünya kamuoyunun gözü kulağı bir sonraki resmi açıklamada.
