Sosyal Medyada Çocuklar İçin Yeni Dönem 1 Kasım’da Başlıyor: Yaş Doğrulaması ve Dijital Kod Dönemi
Çocukların dijital dünyadaki güvenliğini artırmaya yönelik devrim niteliğindeki adım için geri sayım başladı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan ve sosyal medya platformlarında çocukların korunmasını hedefleyen yeni düzenleme, 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe giriyor.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki Kabine Toplantısı’nın ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, dijital platformlarda çocuk dostu bir ekosistem oluşturmayı hedeflediklerini belirterek yeni dönemin detaylarını paylaştı.
e-Devlet ve Dijital Kod İle Çift Taraflı Yaş Doğrulaması
Yeni yönetmelikle birlikte sosyal medya platformlarında ilk kez hesap açmak isteyen kullanıcılar için e-Devlet entegrasyonu zorunlu hale getiriliyor. Sistem şu şekilde işleyecek:
-
e-Devlet Doğrulaması: Sosyal medyada yalnızca e-Devlet üzerinden 15 yaşını doldurduğunu doğrulayan kullanıcılar hesap açabilecek.
-
Dijital Kod Entegrasyonu: Kullanıcı, e-Devlet üzerinden alacağı dijital kodu sosyal medya platformuna girerek yaş doğrulama işlemini tamamlayacak.
-
Sürekli Kontrol ve Yapay Zeka: Platformlar, kullanım sürecinde kendi teknolojileriyle kullanıcıların yaşlarını tahmin etmeye devam edecek. 15 yaşından küçük bir çocuğun hesabı kullandığına dair şüphe oluşursa hesap geçici olarak askıya alınacak ve tekrar e-Devlet doğrulamasına yönlendirilecek.
Bakan Göktaş, kontrolü tamamen platformlara bırakmadıklarını, e-Devlet altyapısı sayesinde verinin Türkiye’de kalacağını ve çift taraflı bir kontrol mekanizması kurulduğunu vurguladı.
15-18 Yaş Grubuna Özel Kısıtlamalar ve Ekran Bağımlılığı Önlemleri
Özellikle ekran bağımlılığı oluşturan tasarım unsurları ve algoritmalar yeni dönemde kademeli olarak kaldırılıyor. 15-18 yaş arasındaki gençler için uygulanacak ana kısıtlamalar şunlar:
-
Sonsuz Kaydırma Yasağı: Ekran bağımlılığına yol açan “ekran kaydırma” (infinite scroll) ve “sürekli başa kaydırma” özellikleri bu yaş grubu için kapatılacak.
-
Canlı Yayın ve Ekran Kaydı Engeli: Gençlerin canlı yayın açması ve ekran kopyası (ekran kaydı) alması engellenecek.
-
Gizlilik ve Mesajlaşma Sınırı: Çocuklara sadece takip ettikleri hesaplar mesaj gönderebilecek, “görüldü” bilgisi kapatılabilecek.
-
Reklam Kısıtlaması: Çocukların sürekli reklama maruz kalmasının önüne geçilecek.
Geçiş Süreci ve 31 Mart 2027 Hedefi
Düzenlemenin 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe gireceğini belirten Bakan Göktaş, platformlara uyum sağlamaları için 31 Mart 2027 tarihine kadar geçici hükümle bir geçiş süresi tanındığını açıkladı. Bu tarihten sonra doğrulama sistemleri ve verilen “token”lar tamamen zorunlu hale gelecek.
Milletvekili Ümit Özlale’nin İddialarına Yanıt Bakan Göktaş, Ümit Özlale’nin fon soruşturması kapsamındaki iddialarına da yanıt verdi: “Ümit Özlale bir dosya numarası vererek bunun babama ait olduğu iftirasını attı. Ben ancak onun açıkladığı dosya numarası üzerinden iddiayı teyit edebildim. Asıl sorulması gereken, benim ailemle ilgili erişemediğim dosya numaralarına onların nereden ve nasıl ulaştığıdır.”
Değerlendirme
Dijital mecraların kuralsızlığı ve algoritmaların çocuk psikolojisi üzerindeki tahribatı uzun süredir tüm ailelerin ortak kaygısıydı. Bakanlığın e-Devlet doğrulamasıyla hayata geçirdiği bu model, dünyadaki benzer örneklerine kıyasla çok daha somut ve denetlenebilir bir altyapı sunuyor. Özellikle “sonsuz kaydırma” gibi bağımlılık odaklı tasarım öğelerinin kaldırılması, çocukların ekran karşısındaki pasif tüketici konumunu kırmak adına son derece kıymetli. Şüphesiz ki 31 Mart 2027’ye kadar sürecek uyum döneminde küresel sosyal medya devlerinin bu kurallara ne derece entegre olacağı kritik bir sınav olacak; ancak devletin kontrol mekanizmasını elinde tutarak “çocuk dostu dijital ekosistem” hedeflemesi, geleceğimiz adına atılmış oldukça sevindirici bir adımdır.
