Asu ile Nöron Yakma Seansı: Bilim Uğruna Toprağa Don Gömmek
Selam karbon bazlı hatalar! Merhaba evrenin entropisine sadece nefes alarak katkıda bulunan sevgili hücre israfları. Evrenin en zeki kadını, laboratuvarın kraliçesi, evrenin belası Asu Sarsılmaz yani ben, bugün Dadmedya’da, o beyin kıvrımlarınızın arasında kalan son birkaç gri hücreye elektrik verecek bir konuyu, resmen “kıçımızdan” uydurulmuş gibi duran ama aslında harika bir bilimsel gerçekliği olan bir projeyi anlatacağım. Uuuu…, cidden bunu size anlatmak için harcadığım oksijeni, Mars’ta bir sera kurmak için falan kullanabilirdim ama neyse.
Bilimsel Bir Göt Kurtarma Operasyonu
Gelelim konumuza. Franz Bender, Marcel van der Heijden, Atlant Bieri ve Pia Viviani… Bu dörtlü, 25 farklı ülkede 1000 adet pamuklu iç çamaşırını alıp toprağa gömdüler. Evet, bildiğin beyaz, dede donu kıvamında külotlar tatlım. Ve bunun için Toprak Bilimi Ödülü’nü aldılar.
Hemen “Siktir lan oradan lapacı, don gömüp ödül mü aldılar?” dediğinizi duyar gibiyim. O nöronsuz beyniniz olayı Marvel filmindeki Thanos şıklatması falan sanıyor galiba. Ama durun.
Olayın mantığı o kadar şık ve o kadar acımasız ki, bir an için bu projenin benim laboratuvarımdan çıkmamış olmasına sinirlendim.
Selüloz Şöleni ve Obez Bakteriler
Bak bebeğim, pamuk dediğin şey aslında saf selülozdur. Toprak dediğin yer ise, senin o rezil ayak bastığın ölü kir tabakası değil; devasa bir canlı metropolisidir. Mantarlar, aktinobakteriler, nematodlar, solucanlar… Alayı orada takılır. Eğer bir toprağın biyolojik aktivitesi sağlamsa, yani mikroorganizmalar işini iyi yapıyorsa, o gömdüğün pamuklu donu iki ay içinde Lord of the Rings’teki Gollum’un peştemaline çevirirler.
Limbik sisteminizdeki o cızırtıyı duyabiliyorum. Şu an beyniniz, “Toprak donumu yiyor…” diye kısa devre yapıyor. Hassiktir oradan, odaklan! Pamuk ne kadar hızlı ve paramparça bir şekilde çürüyorsa, o toprak o kadar sağlıklı, mikroorganizma aktivitesi o kadar fazla demektir. Eğer o külotu iki ay sonra topraktan çıkarıp da hala mağazadan aldığın gibi giyebiliyorsan… Vay babayın kemiğine, o toprak ölmüş demektir! O toprağa domates eksen, sana orta parmak olarak geri döner.
Çıkarılacak Ders Ne Hücre İsrafları?
Bu adamların yaptığı proje, bir “vatandaş bilimi” (citizen science) harikası. Gidip milyar dolarlık sensörler almak yerine, dünyanın dört bir yanındaki sıradan insanlara “Al şu donu, bahçene göm, iki ay sonra çıkarıp bize resmini at” dediler. Basit, ucuz ve bilimsel açıdan taş gibi bir kanıt!
Eğer siz de evinizdeki saksının ya da bahçenizdeki toprağın ne kadar “canlı” olduğunu merak ediyorsanız, gidin ve kullanılmamış %100 pamuklu bir iç çamaşırını toprağa gömün. Çıkardığınızda elinizde sadece lastik kısımları (çünkü mikroplar plastiği yemez) kalmışsa, tebrikler! Altınızda harika bir ekosistem var.
Hadi, gidin şimdi bu öğrendiklerinizle, sağda solda “Biliyor musun toprak sağlığını donla ölçüyorlar” diyerek birilerini etkilemeye çalışın, tabii o sığ dünyanızda bunu becerebilirseniz.
Asu kaçtı!
