Teknoloji dünyasının kalbi şu sıralar yapay zeka ile atıyor ve Türkiye, bu dijital devrimde sadece seyirci kalmayacağını çok net bir şekilde ortaya koyuyor. Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından “Yeni Çağ, Yeni Sorumluluk” temasıyla düzenlenen AI Tomorrow Summit 2026 zirvesinde konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, hepimizi heyecanlandıran o büyük tarihi paylaştı: Türkiye’nin yeni Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı, 13 Haziran’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna ilan edilecek!
Türkiye Yüzyılında Yapay Zeka: Bir Bağımsızlık Mücadelesi
Cevdet Yılmaz’ın konuşmasında altını kalın çizgilerle çizdiği en önemli konulardan biri, yapay zekanın sıradan bir teknolojik araç olmadığıydı. Tıpkı geçmişte ampulün veya telefonun icadı gibi, bugünkü üretim süreçlerinden kamu hizmetlerine, finanstan eğitime kadar her alanı kökten dönüştüren “yatay ve kapsayıcı” bir güçle karşı karşıyayız.
Uluslararası projeksiyonlar, yapay zekanın 2030 yılına kadar küresel ekonomiye 20 trilyon dolarlık ilave bir değer katacağını gösteriyor. İşte tam da bu yüzden Türkiye, bu teknolojiyi sadece tüketen değil, üreten bir güç olmak zorunda. Yılmaz’ın da belirttiği gibi; teknolojide maruz kalan tarafta olmak, sürdürülebilir bir kalkınmayı ve tam bağımsızlığı imkansız kılıyor. Savunma sanayisinden siber güvenliğe kadar elde ettiğimiz yerlilik başarısını, şimdi yapay zekayla taçlandırma zamanı.
Küresel Endekste Büyük Sıçrama: 44. Sıradan 34. Sıraya!
Türkiye’nin bu alandaki çalışmaları aslında yeni değil. 2021-2025 dönemini kapsayan Ulusal Yapay Zeka Strateji Belgesi başarıyla tamamlandı ve bu süreç ülkemiz için harika bir olgunlaşma dönemi oldu.
Rakamlar da bu başarının en somut kanıtı:
-
2021 Yılı: Türkiye küresel yapay zeka endeksinde 44. sırada yer alıyordu.
-
2024 Yıl Sonu: İstikrarlı çalışmalar neticesinde Türkiye 34. sıraya yükseldi.
Yakaladığımız bu ivme gurur verici olsa da, 13 Haziran’da açıklanacak yeni eylem planı ile çıtayı çok daha yukarı taşımayı hedefliyoruz.
Yeni Dönemin Şifreleri: Egemen Yapay Zeka ve Türkçe Büyük Dil Modeli
13 Haziran’da detaylarını öğreneceğimiz yeni stratejinin odak noktaları oldukça vizyoner başlıklar içeriyor. Yeni dönemde yüksek başarımlı hesaplama altyapıları, güçlü insan kaynağı ve veri ekosistemi öncelikli olacak. Ancak benim bir teknoloji yazarı olarak en çok dikkatimi çeken, küresel trendlerle eş zamanlı olarak ajanda listesine alınan şu kavramlar oldu:
-
Ajan Bazlı (Agentic) Yapay Zeka: Kendi kendine kararlar alıp süreçleri yönetebilen akıllı sistemler.
-
Egemen Yapay Zeka ve Veri Egemenliği: Ülke verilerinin ülke sınırları içinde kalması ve milli güvenliğin korunması.
-
Türkçe Büyük Dil Modeli (LLM): Küresel yapay zeka modellerinde Türkçenin hak ettiği güçte temsil edilmesi.
Özellikle kendi verilerimizle eğitilen, kendi kültürümüzü ve dil yapımızı anlayan yerli bir büyük dil modelinin geliştirilmesi, stratejik sektörlerde dışa bağımlılığımızı bitirecek hayati bir adım.
Kurumsal Yapı Güçleniyor: Yeni Genel Müdürlükler Kuruldu
Yapay zeka gibi dinamik bir alanı yönetmek, güçlü bürokratik ve kurumsal yapılar gerektirir. Türkiye bu doğrultuda adımlarını şimdiden attı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesinde ise Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü kuruldu. Kamu ve özel sektörü tek çatıda buluşturacak yeni üst kurul mekanizmaları da yolda.
Yapay Zeka ve Sosyal Adalet Dengesi
Madalyonun bir de insani ve toplumsal boyutu var ki Cevdet Yılmaz bu noktada çok haklı bir uyarıda bulundu: Sosyal adalet. Yapay zeka teknolojileri eğer sadece elit, dar bir çevrede kalırsa toplumdaki fırsat eşitliğini bozabilir.
Bu teknolojinin tüm bölgelere, eğitim sisteminin her kademesine ve her sosyoekonomik gruba adil bir şekilde yayılması gerekiyor. Amaç; yapay zekayı işleri elimizden alan bir tehdit değil, insanlığın refahını ve fırsat eşitliğini artıran bir kaldıraç haline getirmek.
Demokrasi ve Etik Uyarısı: Algoritmaların seçmen ve tüketici tercihlerini manipüle edebildiği bir çağda, yapay zekanın temel hak ve özgürlükleri koruyacak şekilde, aşırıya kaçmayan “dozunda” hukuki ve etik kurallarla sınırlandırılması da Türkiye’nin yeni dönem stratejileri arasında yer alıyor.
13 Haziran Bir Dönüm Noktası Olabilir
Yapay zeka artık bir hobi ya da sadece yazılımcıların ilgilendiği bir alan değil; ülkelerin jeopolitik gücünü belirleyen yeni dünyanın ta kendisi. Türkiye’nin COP31 gibi dev çevre organizasyonlarına ev sahipliği yapmaya hazırlandığı bu dönemde, yapay zekayı yeşil dönüşümle ve sürdürülebilirlikle birleştirmeyi hedeflemesi de oldukça vizyoner.
13 Haziran’da Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanacak olan vizyon belgesi, Türkiye’nin dijital gelecekteki “bağımsızlık deklarasyonu” niteliğinde olacak. Heyecanla bekliyoruz!
