Gökyüzünde bulutların üzerinde seyahat ederken dünyayla bağımızı koparmamak, e-postalarımıza bakmak ya da sosyal medyada gezinmek hepimizin hoşuna gidiyor. Ancak teknolojinin sunduğu bu konfor, kişisel verilerimizin usulsüzce toplanmasına bir gerekçe olabilir mi? Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) verdiği son kararla bu soruya çok net ve sert bir “Hayır” yanıtı verdi.
Uçakta İnternet Kullanırken Verilerimiz Gerçekten Güvende mi?
Olay, bir havayolu şirketinin uçuşunda internet hizmeti almak isteyen dikkatli bir yolcunun itirazıyla başladı. Şirket, internet erişimi sağlamak için yolcudan kişisel verilerinin işlenmesine dair “açık rıza” vermesini şart koştu. Hizmetten yararlanmak ile verilerini teslim etmek arasında seçim yapmaya zorlanan vatandaş durumu KVKK’ye taşıdı.
Kurum yaptığı incelemede oldukça kritik bir ayrıntıyı ortaya çıkardı: İhlali yapan doğrudan havayolu firması değil, uçak içi internet altyapısını sağlayan üçüncü taraf internet servis sağlayıcısıydı. KVKK, dayatılan bu açık rıza uygulamasının hukuka ve dürüstlük kurallarına aykırı olduğuna hükmederek ilgili firmaya 90 bin lira idari para cezası kesti.
Açık Rıza Bir Hizmetin Ön Şartı Olamaz
6698 sayılı Kanun’un ruhunda “özgür irade” yatar. Bir hizmeti satın alırken veya kullanırken size “Verilerini işlememe izin vermezsen bu hizmeti alamazsın” demek, hukuki dilde “açık rızanın sakatlanması” anlamına gelir.
| İhlal Konusu | Hukuki Karşılığı | KVKK Yaptırımı |
| Zorunlu Açık Rıza | Dürüstlük İlkesi İhlali | 90 Bin TL Para Cezası |
| Sözleşme Şartı Yapılması | Hukuka Aykırı Veri İşleme | Uygulamanın Durdurulması |
| Hizmet Bağlama | Özgür İradeyi Gasp | Emsal İdari Karar |
Kurum kararında net bir şekilde ifade ettiği üzere; internet erişimi sağlamak için zaten kanunda yer alan diğer meşru veri işleme şartları kullanılabilir. İnternet sağlamak için doğrudan gerekli olmayan pazarlama veya veri analitiği gibi süreçler için müşteriyi onay vermeye mecbur bırakmak yasalara aykırıdır.
Bu Karar Tüketici ve Şirketler İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, boyutu ne olursa olsun dijital hizmet sunan tüm firmalara verilen çok açık bir gözdağıdır. Şirketler artık kullanıcıları “ya kabul et ya da hizmetten vazgeç” ikileminde bırakarak veri toplayamayacaklarını anlamak zorunda. Dijitalleşme hızlanırken tüketici haklarının da gökyüzüne kadar takip edildiğini gösteren bu emsal adım, kişisel verilerimizin basit bir internet bağlantısı uğruna pazarlık konusu edilemeyeceğini tescillemiş oldu. Dijital dünyada özgürlüğümüz, verilerimizi koruyabildiğimiz sürece geçerlidir.
